Khả năng thực tế về dự án khai thác bauxite đến đâu ?

Bà Trương Thị Mai, Chủ nhiệm Ủy ban Các vấn đề xã hội của QH, bày tỏ lo ngại về báo cáo của đoàn giám sát khi trong 7 yếu tố mang lại hiệu quả hiện chỉ “nhìn” thấy một là trữ lượng dồi dào, 6 yếu tố còn lại chưa thuận lợi. Bà Mai đặc biệt lưu tâm về các thiết bị xuất xứ chủ yếu từ Trung Quốc, quan ngại về chất lượng thiết bị và khả năng làm chủ công nghệ.

Chủ tịch QH Nguyễn Sinh Hùng bày tỏ sự vui mừng khi báo cáo cho thấy dự án không chỉ làm ra nhôm mà làm được cả sắt từ bùn đỏ. Thế nhưng, ông cũng đặt dấu hỏi: “Tuy nhiên đây mới chỉ là trong phòng thí nghiệm còn khả năng thực tế thế nào, khi nào có thể sản xuất và hiệu quả ra sao?”. Giải trình thêm, Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải khẳng định hai dự án có tác dụng lan tỏa bước đầu đóng góp vào phát triển kinh tế - xã hội Tây nguyên. Về lo lắng quốc phòng, an ninh không được đảm bảo, ông Hải tiếp tục khẳng định chắc chắn an toàn. Còn 6 yếu tố lo ngại, ông Hải trấn an chủ đầu tư sẽ từng bước phát triển được.

Tuy nhiên, Chủ nhiệm Ủy ban Tài chính Ngân sách của QH Phùng Quốc Hiển vẫn chưa yên tâm, kể cả khi dự án giải quyết được một số lao động, xử lý bùn đỏ thành sắt… bởi ngay tại số liệu báo cáo cho thấy tổng mức đầu tư 15.000 - 16.000 tỉ đồng mà doanh số hằng năm chỉ có 7.000 - 8.000 tỉ đồng. Đặc biệt về điện khi không thể đảm bảo luôn có nguồn dồi dào và giá rẻ. Kể cả chính sách thuế cũng không thể ưu đãi riêng mỗi bauxite, chi phí xây dựng hạ tầng giao thông quá lớn…

Phó chủ tịch QH Huỳnh Ngọc Sơn đề nghị phải đặc biệt chú ý tới vấn đề an ninh, quốc phòng tại vị trí chiến lược đặc biệt như Tây nguyên. Ông Sơn hỏi hiện nay công nhân Trung Quốc còn bao nhiêu người, phải bảo vệ thế nào để không xảy ra sự kiện như vừa qua ở Bình Dương. Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng - An ninh của QH ông Nguyễn Kim Khoa bày tỏ: “Tôi thấy báo cáo hơi chủ quan về an ninh quốc phòng”. 

Ông Phan Trung Lý, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của QH, lo ngại: Nếu hiệu quả kinh tế thấp và tương lai cũng không cao lại tiềm ẩn nhiều rủi ro thì cần làm rõ. “Nếu thế có nên tiếp tục dự án không?”, ông Lý đặt câu hỏi.