Nông nghiệp xanh chỉ thành công khi tiếp thị xanh dựa trên giá trị thật Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: Thu hút tư nhân tham gia bảo vệ môi trường là tất yếu Đại hội XIV đã thể hiện rõ bước tiến về tư duy chiến lược đối với vấn đề môi trường Đại hội XIV của Đảng: Tin tưởng vào bước phát triển mới của đất nước Hướng tiếp cận bền vững trong xử lý rơm rạ sau thu hoạch

Trao đổi - Phản biện » Kinh tế

Thứ tư, 04/02/2026, 18:41:32 PM (GMT+7)

Ba kích Tây Giang

(09:35:22 AM 25/06/2012)

(Tin Môi Trường) - (Tinmoitruong.vn) - Ba kích là cây mọc tự nhiên, rễ Ba kích (không gọi là “Sâm Ba kích”) không thẳng mà thắt lại từng đoạn như cái chày giã gạo, vì thế mà tiếng địa phương gọi là cây Đhong Jơn Jêê (cây chày giã gạo).

>> Giới thiệu sách của VACNE: “Kinh tế xanh cho phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu” >> Định hướng chuyển đổi bền vững kinh tế xanh trong bối cảnh mới >> Bình Định sẽ có đường hầm xuyên biển >> Bình Định phấn đấu trở thành trung tâm kinh tế biển >> Phát triển kinh tế biển trong Quy hoạch vùng Bắc Trung Bộ và Duyên hải miền Trung

Tây Giang là một huyện miền núi tỉnh Quảng Nam. Từ trung tâm huyện lỵ đi ngược lên 5 km đến xã Lăng, nơi đồng bào Cơ Tu sinh sống, hỏi già Bh’riu Pố, người đàn ông được mệnh danh “ông vua Ba kích” của núi rừng Tây Giang thì ai cũng biết. Ông là nguyên Chủ tịch và bí thư Đảng ủy của xã này. Bh’riu Pố là người đầu tiên trồng được Ba kích. Đến cuối năm 2009, số cây Ba kích của ông đã có khoảng 6.000 gốc trên diện tích hơn một héc ta. Mỗi gốc Ba kích nếu tốt có thể cho từ 3-4 kg rễ củ, hoặc hơn. Nếu chỉ bán với giá 40.000 đồng/kg rễ tươi (nay đã lên 80.000 đ và hơn nữa), thì với số cây đó, sau 3 năm cho thu hoạch sẽ có giá trị tiền tỉ - một giấc mơ làm giàu của nhiều người dân không chỉ ở miền núi mà cả ở vùng đồng bằng nước ta.

Già Bh’riu Pố và rễ Ba kích (nguồn: Internet)

Ba kích là cây mọc tự nhiên, rễ Ba kích (không gọi là “Sâm Ba kích”) không thẳng mà thắt lại từng đoạn như cái chày giã gạo, vì thế mà tiếng địa phương gọi là cây Đhong Jơn Jêê (cây chày giã gạo). Người dân ở đây nghĩ đó là "cây của trời mọc trong rừng chứ không phải của người, không trồng được", nên không ai làm. Nhưng khi già Bh’riu Pố trồng thành công cây Ba kích, thì mọi người mới tin rằng cây của trời vẫn trồng được. Đến lúc này Bh'riu Pố bắt đầu cung cấp giống và hướng dẫn cho hơn 30 hộ gia đình ở xã Lăng về kỹ thuật trồng cây Ba kích, trong đó có vườn của Blinh Ương với trên 500 cây Ba kích phát triển tốt.

Cây, rễ và quả Ba kích (hình vẽ: B.X. Chương)

Từ hiệu quả kinh tế của cây Ba kích, lãnh đạo huyện Tây Giang xác định Ba kích không chỉ là cây thuốc quý mà còn là “cây xóa đói giảm nghèo” cho địa phương. Huyện không chỉ khuyến khích mà còn cung cấp giống miễn phí cho người dân trồng cây này. Gia đình nào có 1 ha Ba kích còn được thưởng 5 triệu đồng. Đến nay, cả xã Lăng đã có hơn 6ha rừng Ba kích.

Chủ tịch UBND xã Lăng, cho biết: “Ông Pố là người có công lớn trong nhân giống và phát triển cây Ba kích, đã góp phần trong công tác xóa đói giảm nghèo ở địa phương. Ông đã giúp đỡ bà con kỹ thuật nhân giống và trồng cây Ba kích.

Thấy mô hình trồng Ba kích của Bh’riu Pố hiệu quả, nhiều người dân, kể cả cán bộ các huyện miền núi khác như A Lưới (Thừa Thiên- Huế), Trà My, Nam Giang (Quảng Nam)... cũng đến học hỏi. Ông Pố nhiệt tình cho giống và hướng dẫn cụ thể cách trồng, chăm sóc và thu hoạch, với niềm tin một ngày không xa, sẽ có nhiều người dân miền núi thoát nghèo nhờ cây này và khu vực miền núi Quảng Nam sẽ là nơi sản xuất nguồn nguyên liệu Ba kích làm thuốc cho ngành Dược trong nước và xuất khẩu. (Hiện nay, ta phải nhập khẩu Ba kích trồng từ Trung Quốc với khối lượng khoảng 205 tấn/năm - nguồn: “Cẩm nang sử dụng và phát triển cây thuốc ở Việt Nam” của T.C. Khánh và cs.).

Cây Ba kích còn có tên là Dây ruột gà,Chẩu phóng xì, Sáy cáy (Thái),Thau tày cáy (Tày),Chày kiềng đòi (Dao). Tên khoa học Morinda officinalis How, họ Cà phê (Rubiaceae).

Đây là cây bụi trườn hoặc leo bằng thân quấn, dài đến 2m hoặc hơn, sống nhiều năm. Thân non có lông mềm, màu xanh hoặc nâu tím, sau nhẵn. Lá mọc đối, hình bầu dục hay hình mác hẹp, dài 6-14cm, rộng 2,5-6cm, cuống ngắn. Lá kèm mỏng, ôm sát vào thân. Cụm hoa là một tán giả ở đầu cành, dài 0,3-1,5cm. Hoa nhỏ, màu trắng sau hơi vàng; lá đài dính liền nhau thành hình chén; cánh hoa dính liền thành ống dài 3-4mm. Nhị 4 đính vào họng ống tràng. Bầu dưới. Quả đơn hình cầu, hay dính liền nhau (quả tụ), mang đài tồn tại ở đỉnh, khi chín màu đỏ cam. Hạt hơi dẹt, vỏ hạt có lông. Rễ hình trụ, mập, phân nhánh, có những chỗ thắt lại không đều như ruột gà (vì vậy mà có tên là dây Ruột gà); thịt rễ dày, màu tím hoặc trắng ngà. Mùa hoa: tháng 5-6, mùa quả: tháng 7-9.

Cây Ba kích mọc hoang trong rừng thưa, rừng thứ sinh, gặp ở hầu hết các tỉnh miền núi phía Bắc từ Quảng Ninh, Lạng Sơn, Yên Bái, Hòa Bình, đến vùng Cao nguyên ở phía Nam. Cây còn phân bố ở các tỉnh phía nam Trung Quốc, Lào.

Rễ Ba kích được dùng làm thuốc, có chứa anthraglucosid, iridoidglucosid và các sterol như β-sitosterol, v.v…

Theo Đông y, Ba kích có tác dụng ôn thận, trợ dương, mạnh gân cốt. Dùng chữa suy dương, liệt dương, di tinh, làm mạnh gân cốt. Người có âm hư, hỏa thịnh, điện tiện táo bón thì không được dùng. Liều 4 – 12g/ ngày, dưới dạng thuốc sắc, cao lỏng, hoặc ngâm rượu.

TMT - Nguồn ảnh: Văn phòng VACNE

[Quay lại]

Từ khóa liên quan: ba kích, miền núi, kinh tế, xóa đói giảm nghèo

Ý kiến bạn đọc về: Ba kích Tây Giang

nguyễn ngọc chu (22:03:32 PM 12/01/2015)Tiêu đề
Tôi muốn mua lẻ ba kích tây giang thi phải làm thế nào. Xin cám ơn
nhuan (22:18:05 PM 19/01/2015)cây ba kích
"Gia đình nào có 1 ha Ba kích còn được thưởng 5 triệu đồng. Đến nay, cả xã Lăng đã có hơn 6ha rừng Ba kích" Chắc cả xã Lăng chỉ có 6 hộ dân hả nhà báo? Chém gió thì cũng phải "phanh" đúng tầm chứ.

Gửi ý kiến bạn đọc về: Ba kích Tây Giang

*	*
*
Nội dung*

Chọn file

(File: .Zip - 2M)

(Tin Môi Trường hoan nghênh các ý kiến đóng góp của bạn đọc cho bài viết. Các thảo luận sẽ được xem xét trước khi đăng tải. Tin Môi Trường giữ quyền từ chối những lời lẽ xúc phạm cá nhân, tổ chức; lời lẽ trái thuần phong mỹ tục, vi phạm pháp luật. Bạn đọc thảo luận bằng tiếng Việt có dấu. Ý kiến không nhất thiết thể hiện quan điểm của Tin Môi Trường. Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của các bạn)

Bạn cũng có thể quan tâm:

Bài viết mới:

Xem theo:

Đọc nhiều nhất

Phản hồi nhiều

Tầm nhìn

Đại hội XIV của Đảng: Tin tưởng vào bước phát triển mới của đất nước

(Tin Môi Trường) - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công tốt đẹp, đánh dấu mốc quan trọng đưa đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu bứt phá mạnh mẽ hơn. Những quyết sách chiến lược được thông qua tại Đại hội đã khơi dậy khát vọng phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, củng cố niềm tin của các tầng lớp nhân dân, đội ngũ trí thức, chuyên gia và nhà khoa học vào tầm nhìn dài hạn của Đảng.

Xã hội

Khu tưởng niệm nạn nhân Covid-19 ở TP.HCM: Một ý tưởng nhân văn và lan tỏa giá trị cộng đồng

(Tin Môi Trường) - Ý tưởng xây dựng khu tưởng niệm nạn nhân Covid-19 tại TP.HCM không chỉ hướng đến việc tri ân quá khứ, mà còn gợi nhắc về sức mạnh của đoàn kết, lòng nhân ái và khát vọng hồi sinh - những giá trị đã làm nên bản lĩnh của Thành phố mang tên Bác.

Pháp lý

Cần làm rõ chức năng, nhiệm vụ, mối quan hệ của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các đoàn thể nhân dân

(Tin Môi Trường) - Ngày 20/5/2025, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam tổ chức Hội thảo góp ý Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp năm 2013. Tiến sĩ- Nhà văn Trần Văn Miều, Phó chủ tịch Hội Bảo vệ TN&MT Việt Nam đã có bài phát biểu, đóng góp ý kiến. Xin giới thiệu toàn văn bài phát biểu.