»

Thứ sáu, 08/05/2026, 11:42:05 AM (GMT+7)

Thật, giả xáo tam phân

(07:29:43 AM 29/12/2012)
(Tin Môi Trường) - Vì hám lợi, nhiều người đổ xô lên núi khai thác xáo tam phân theo kiểu hủy diệt, thậm chí làm giả loại cây này để bán cho người bệnh

 

Xáo tam phân đã lên cơn sốt từ nhiều tháng qua khi có tin đồn ông Lê Hăng - một người học lóm bài thuốc từ anh Lương Sinh (ngụ thị xã Ninh Hòa - Khánh Hòa) chữa bớt bệnh xơ gan từ cây thuốc này. Đặc biệt, sau khi Viện Dược liệu Việt Nam có kết quả nghiên cứu ban đầu về dược tính của xáo tam phân có khả năng kháng một số dòng ung thư.
 
Anh Lương Sinh đau xót vì những mầm xáo tam phân cũng bị khai thác triệt để
 

Thuốc dỏm rất nguy hiểm

 

Cơn sốt xáo tam phân không chỉ diễn ra ở thị xã Ninh Hòa mà còn lan sang các tỉnh Ninh Thuận và Phú Yên. Ban đầu, mỗi ký xáo tam phân có giá vài trăm ngàn đồng, nay đã đẩy lên tiền triệu nhưng cung vẫn không đủ cầu. Vì vậy, xáo tam phân dỏm đã xuất hiện, rất nguy hiểm cho tính mạng người bệnh nếu uống phải.

 

Anh Lương Sinh đã chỉ cách phân biệt cây xáo tam phân thật và giả khi chúng tôi mang đến thang thuốc của một lang băm ở xã Ninh Vân, thị xã Ninh Hòa. “Đây không phải xáo tam phân mà chỉ là loại cây gỗ rừng. Cây xáo tam phân đúng tiêu chuẩn dược liệu thì trên thân phải có các đường vằn tương tự da rắn. Khi róc vỏ, thân cây sẽ trơn tuột và có mùi thơm dễ chịu chứ không hắc và nồng như các cây thuốc dỏm mà nhiều lang băm ở xã Ninh Vân đang bán. Lá cây xáo tam phân có màu xanh thẫm, mặt dưới có nhiều đường gân nổi và rất khó xé. Đặc biệt, khi sắc thì xáo tam phân rất thơm” - anh Sinh phân tích. Để chứng minh, anh Sinh đổ một thang thuốc xáo tam phân xuống đất, cách chúng tôi 2 m nhưng mùi thơm bốc lên ngào ngạt.

 

Theo anh Lương Sinh, chiều 18-12, trong lúc đến xã Ninh Vân có việc, anh gặp 3 xe chở toàn loại cây vú bò. Anh hỏi thì những người chuyên chở cho biết mang đi bán cho ông H., bà L. - những người kinh doanh cây xáo tam phân ở xã Ninh Vân. “Cây vú bò không có các vằn ở vỏ, sắc ra cũng không có màu vàng óng như mật ong mà trắng bệch và không có mùi hương. Thực ra, cây vú bò hay cây táo leo (cũng rất giống xáo tam phân) không tác hại trực tiếp nhưng về lâu dài thì sẽ gây nguy hiểm cho người bệnh” - anh Lương Sinh khẳng định.

 

“Lòng tôi đau như cắt”

 

Trong một lần trò chuyện với chúng tôi, giọng anh Lương Sinh nghẹn lại: “Cứ mỗi lần nhìn lên núi Hòn Hèo hay thấy những chiếc xe vào rừng đào đủ các loại cây giống xáo tam phân về bán cho người bệnh, lòng tôi đau như cắt. Chẳng phải tôi giữ lại cho mình nhưng cái kiểu tận diệt, kinh doanh trên nỗi đau người bệnh thì tàn nhẫn quá. Cây xáo tam phân có khả năng sinh sản như khoai lang vậy, chỉ cần để lại một vài chiếc rễ thôi, nó dễ dàng mọc lên nhiều mầm non khác. Tôi nhiều lần bỏ công việc lên núi để năn nỉ những người đào cây xáo tam phân nên chừa lại ít rễ để cây con có thể mọc lên nhưng họ chẳng nghe...”.

 

Theo anh Lương Sinh, thời điểm đi lấy thuốc cũng rất quan trọng vì tính dược trong cây xáo tam phân thay đổi: trời nắng khác trời mưa, buổi sáng khác buổi chiều... Thông thường, anh lấy thuốc vào lúc mặt trời mọc và chọn những cây có dáng thẳng đứng thì dược tính mới tốt. Khi bào chế phải rửa sạch cây, phân loại thân, cành, rễ, sau đó mới xắt lát. Thân cây xáo tam phân dùng cho người bệnh nhẹ, còn rễ dành cho người bệnh nặng... Sau khi uống thang đầu tiên, nếu người bệnh có biểu hiện lạ thì phải thay đổi phác đồ điều trị. Trong quá trình bào chế, thỉnh thoảng vẫn có những cây xáo tam phân bốc mùi lạ, lúc đó phải bỏ đi chứ không nên dùng vì có thể gây nguy hiểm cho người bệnh.
 
 

“Bức tử” cây xáo tam phân

 

Tin đồn xáo tam phân như là thần dược đã làm cho cây thuốc này bị “bức tử”. Thị xã Ninh Hòa - Khánh Hòa, huyện Thuận Nam - Ninh Thuận và huyện Tuy An - Phú Yên là những nơi có nhiều cây xáo tam phân mọc tự nhiên, dù các ngành chức năng ra sức tuyên truyền, bảo vệ nhưng cũng không thể ngăn dòng người lên núi khai thác. Thực tế, cây xáo tam phân không nằm trong danh mục thực vật rừng quý hiếm nên rất khó có biện pháp triệt để nhằm ngăn chặn tình trạng trên. Theo chúng tôi, để tiếp tục làm sáng tỏ dược tính của cây thuốc này, các nhà khoa học nên có những công trình nghiên cứu quy mô, toàn diện hơn và cũng cần có kế hoạch bảo tồn nguồn gien của nó.

 
Bài và ảnh: ĐÔNG HƯNG (NLĐ)
TÁI CHẾ ĐƠN GIẢN THẾ

Gửi ý kiến bạn đọc về: Thật, giả xáo tam phân

* *
*
*
Chọn file
(File: .Zip - 2M)
(Tin Môi Trường hoan nghênh các ý kiến đóng góp của bạn đọc cho bài viết. Các thảo luận sẽ được xem xét trước khi đăng tải. Tin Môi Trường giữ quyền từ chối những lời lẽ xúc phạm cá nhân, tổ chức; lời lẽ trái thuần phong mỹ tục, vi phạm pháp luật. Bạn đọc thảo luận bằng tiếng Việt có dấu. Ý kiến không nhất thiết thể hiện quan điểm của Tin Môi Trường. Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của các bạn)
 SHIP TRUNG VIỆT
Không xả rác
VACNECPECO
 Sửa Luật Bảo vệ môi trường 2020: Đã đến lúc cần “luật hóa” lực lượng ứng cứu chuyên nghiệp

Sửa Luật Bảo vệ môi trường 2020: Đã đến lúc cần “luật hóa” lực lượng ứng cứu chuyên nghiệp

(Tin Môi Trường) - Trong khi Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã chuyển mạnh sang tư duy phòng ngừa, quản lý rủi ro, thì thực tiễn lại đặt ra một câu hỏi ngược: khi sự cố xảy ra, hệ thống ứng phó có thực sự vận hành hiệu quả?. Từ góc nhìn của người nhiều năm trực tiếp tham gia xử lý các sự cố môi trường và hiện là Tổng Thư ký - Hội Bảo vệ Thiên nhiên và Môi trường Việt Nam, ông Phạm Văn Sơn cho rằng, khoảng trống lớn nhất hiện nay không chỉ nằm ở quy định, mà nằm ở cách chúng ta tổ chức năng lực ứng phó trong thực tế.

Tin Môi Trường
 168 trạm quan trắc bị can thiệp - khi “sự thật môi trường” bị bóp méo

168 trạm quan trắc bị can thiệp - khi “sự thật môi trường” bị bóp méo

(Tin Môi Trường) - Thông tin 168 trạm quan trắc môi trường bị can thiệp không chỉ là một con số gây sốc. Nó là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng hơn: niềm tin vào dữ liệu môi trường – nền tảng của quản lý và bảo vệ sức khỏe cộng đồng - đang bị xói mòn.

VACNE 30 năm
 42 cây mai  bị tịch thu và câu chuyện “nguồn gốc” không thể xem nhẹ

42 cây mai bị tịch thu và câu chuyện “nguồn gốc” không thể xem nhẹ

(Tin Môi Trường) - Vụ việc một cá nhân bị xử phạt và tịch thu 42 cây mai kiểng không rõ nguồn gốc tại Vườn quốc gia Côn Đảo không đơn thuần là chuyện vi phạm hành chính. Đằng sau con số “42 cây mai” là câu hỏi lớn hơn về ý thức pháp luật, đạo đức môi trường và cách chúng ta ứng xử với tài nguyên thiên nhiên.

Hội BVTN&MT Việt Nam
KHÔNG XẢ RÁC BỪA BÃI