Đau bụng, coi chừng tắc mạch mạc treo

Ca bệnh điển hình

Đầu tháng 1.2011, một bệnh viện đa khoa tại TP.HCM đã tiếp nhận một bệnh nhân quê miền Trung, với triệu chứng đau bụng từng cơn dữ dội, tình trạng này xảy ra trong 3 tuần liền. Bệnh nhân cho biết trước đó đã đi khám, kiểm tra ở một bệnh viện ngoài quê, và đã được thực hiện các kỹ thuật chẩn đoán như siêu âm ổ bụng, chụp CT scaner bụng, nội soi dạ dày - ruột, nhưng vẫn không phát hiện bệnh.

Sau đó làm nội soi ổ bụng, bác sĩ ở bệnh viện tuyến dưới chẩn đoán viêm ruột Crohn. Tuy nhiên, việc điều trị theo hướng chẩn đoán này vẫn không hết bệnh.

Cần kiểm tra chính xác nguyên nhân gây đau bụng kéo dài - Ảnh: Shutterstock

Tại TP.HCM, các bác sĩ của bệnh viện đa khoa nói trên đã tiến hành hội chẩn với nhiều chuyên khoa, và nghĩ đến nguyên nhân gây đau bụng là do tắc mạch mạc treo. Bệnh nhân được chụp MSCT 64 lát cắt động mạch mạc treo.

Kết quả ghi nhận có hình ảnh cục huyết khối gây chít hẹp hơn 70% ở phân nhánh mạc treo tràng trên và phù nề đoạn ruột hổng tràng. Do ruột chưa bị hoại tử, nên bác sĩ áp dụng phương pháp điều trị nội, không phải mổ.

Sau 7 ngày điều trị, bệnh nhân hết đau bụng. Qua kiểm tra lại, động mạch mạc treo không còn huyết khối, đoạn ruột hổng tràng hết phù nề. Bệnh nhân được xuất viện sau 10 ngày chữa trị.

Nguy hiểm bởi huyết khối

Theo các bác sĩ, tình trạng huyết khối gây thuyên tắc mạch máu ở một số bộ phận của cơ thể hết sức nguy hiểm.

Chẳng hạn, hay gặp nhất là cục huyết khối đi vào tim và gây ra cơn nhồi máu cơ tim cấp; huyết khối lên mạch máu não gây tai biến mạch máu não (đây là hai tình huống gây nguy kịch cấp, và có thể gây tử vong nếu không chữa trị, xử trí cấp cứu kịp thời); và huyết khối xuống chân sẽ gây thuyên tắc mạch máu ở chân, làm hoại tử chân, hoặc gây ra tình trạng bệnh lý “chân voi”...

Còn với huyết khối gây tắc các động mạch, thì thường khó phát hiện và ít được nghĩ đến do các phương tiện tầm soát thường quy như siêu âm, nội soi khó phát hiện được.

Trường hợp tắc mạch mạc treo mạch máu ở ruột hiếm gặp. Thông thường các bác sĩ hay có khuynh hướng điều trị “theo dõi đau bụng chưa rõ nguyên nhân”, mà hậu quả rất nguy hiểm nếu không phát hiện sớm, để lâu có thể gây hoại tử ở ruột, dẫn đến nguy hiểm đến tính mạng.

Theo bác sĩ khoa Tim mạch Nguyễn Hữu Trâm Em, trong nhiều nguyên nhân khác nhau gây đau bụng như bệnh lý ở dạ dày, viêm ruột thừa…, thì đau bụng do tắc mạch mạc treo là một trong những nguyên nhân gây nguy hiểm tính mạng.

Tắc động mạch mạc treo là tình trạng tắc nghẽn động mạch nuôi ruột khiến máu không đến nuôi ruột non và ruột già và gây hoại tử ruột. Có nhiều nguyên nhân gây tắc mạch mạc treo như, xơ vữa động mạch, cục huyết khối đến từ tim, viêm mạch máu sẽ làm cho cục máu đông kẹt lại ở những động mạch nuôi ruột.

Triệu chứng thường gặp là đau bụng từng cơn sau ăn. Triệu chứng này dễ bị bỏ qua, nên bệnh nhân thường đến bác sĩ muộn. Khi đau bụng liên tục và có phản ứng phúc mạc là lúc ruột bị hoại tử và tình trạng đã nguy hiểm. Nếu không được chẩn đoán, xử trí kịp thời, thì tỷ lệ tử vong rất cao (70-90%).

“Mặc dù chẩn đoán được, nếu bệnh diễn tiến hoại tử ruột thì dù phẫu thuật cắt đoạn ruột, tỷ lệ tử vong vẫn rất cao”, bác sĩ Trâm Em nói. Ngày nay, nếu phát hiện sớm khi chưa hoại tử ruột, bệnh nhân có thể được phẫu thuật mạch máu, đặt stent, hay điều trị nội (kháng đông hoặc làm tiêu huyết khối).