Dự án thủy điện Đồng Nai 6 và 6A: Cân nhắc kỹ lợi, hại

Điều và lúa thay rừng nguyên sinh?

Sau 3 ngày khảo sát, đoàn kiểm tra cho rằng hiện trạng chung khu vực thực hiện 2 dự án hầu hết là rừng tái sinh, rừng sản xuất… hầu như không có rừng nguyên sinh. Bên cạnh đó cũng không phát hiện dấu hiệu của các loại động vật quý hiếm.

Cụ thể, khu vực thuộc tỉnh Đắk Nông, theo quy hoạch là rừng phòng hộ Nam Cát Tiên, chủ yếu là rừng tái sinh sau nương rẫy và rừng lồ ô, tre, nứa, rừng tự nhiên giàu không còn nhiều.

Khu vực thuộc tỉnh Bình Phước, theo quy hoạch là rừng phòng hộ, chủ yếu là rừng sản xuất gồm điều và cao su. Thậm chí ngay cả khu vực dự án và cận dự án nằm trong Vườn Quốc gia (VQG) Cát Tiên (xã Đồng Nai Thượng, huyện Cát Tiên - Lâm Đồng) cũng có nhiều khu rừng sản xuất trồng điều và ruộng lúa. Đây là vùng đệm nằm giữa vùng bảo vệ nghiêm ngặt của VQG Cát Tiên.

Bà Hoàng Thị Kim Dung, Phó Giám đốc Sở TN-MT tỉnh Đắk Nông, cho rằng diện tích rừng Đắk Nông có 81 hộ dân được giao khoán trồng rừng và cao su. Các số liệu về đa dạng sinh học trong báo cáo không phù hợp vì số liệu này đã có từ lâu và hiện tại không còn phong phú và đa dạng.

Theo ông Nguyễn Vũ Trung, Cục Thẩm định và Đánh giá tác động môi trường, Bộ TN-MT, cũng là thư ký đoàn, khu vực dự án gần như không còn rừng nguyên sinh nên các thành viên trong đoàn không quan tâm đánh giá cao tính đa dạng sinh học mà chủ yếu quan tâm đến ảnh hưởng trong quá trình thi công dự án đến đường di chuyển của sinh vật và chế độ dòng chảy xuống hạ lưu. Tuy vậy, ông Trung cũng thừa nhận chuyến khảo sát chỉ diễn ra trong thời gian ngắn nên tất cả đánh giá chỉ dựa trên cảm quan, chưa có số liệu cụ thể.

Lo cho Bầu Sấu

Dù cho rằng khu vực dự án không còn rừng giàu nhưng hầu hết các thành viên đều tỏ ra lo lắng khu ngập nước Bầu Sấu sẽ bị tổn thương khi thủy điện được xây dựng.

Ông Lê Bắc Huỳnh, Hội Bảo vệ Thiên nhiên và môi trường Việt Nam, nhận xét trong báo cáo đánh giá tác động môi trường vẫn chưa rõ các tác động đến Bầu Sấu, thiếu các thông tin cần thiết, vì vậy cần làm rõ cơ chế mối quan hệ qua lại về thủy văn giữa Bầu Sấu và sông Đồng Nai, ảnh hưởng đến đa dạng sinh học khu vực Bầu Sấu, đặc biệt trong thời kỳ mùa kiệt.

Đồng quan điểm, bà Hoàng Thị Kim Dung cho rằng cần xác định rõ các dự án có ảnh hưởng đến Bầu Sấu trên cơ sở xem xét mực nước chết của khu vực Bầu Sấu.

Một thành viên khác, ông Vũ Văn Tuấn, đề nghị chủ đầu tư cần làm rõ việc hồ sơ công nhận VQG Cát Tiên là di sản thế giới chịu tác động như thế nào đến các tiêu chí công nhận. Bên cạnh đó cần  tham vấn cộng đồng làm rõ ý kiến của dân cư chịu tác động.

Trong khi đó, ông Nguyễn Ngọc Khánh - một thành viên của đoàn - bày tỏ lo lắng về phương án cấp nước hạ du khi lưu lượng thấp nhất thời kỳ kiệt khoảng 14 - 20 m3/giây trong 3 tháng.

Ông Nguyễn Văn Diện, Giám đốc VQG Cát Tiên, khẳng định công trình đi vào hoạt động chắc chắn sẽ ảnh hưởng đến dòng chảy, tác động đến đa dạng sinh học khu vực Bầu Sấu.

Vì vậy, ông Diện đề nghị đánh giá đầy đủ giữa lợi ích, các giá trị đạt được với tổn thất do dự án gây ra. Đồng thời xem xét ảnh hưởng của 2 dự án đến quá trình thẩm định công nhận di sản thế giới của VQG Cát Tiên.