Làng ung thư: Nước rỉ rác ngập ngụa độc chất !

>>Làng ung thư bên bãi rác

* Phóng viên: Thưa giáo sư, Báo vừa có đăng bài “Làng ung thư bên bãi rác”, giáo sư  đánh giá thế nào về mức độ nguy hại của nước rỉ rác ở bãi rác Đông Thạnh, huyện Hóc Môn - TPHCM?

- Giáo sư - tiến sĩ Lê Huy Bá:  Bài viết đã phản ánh đúng vấn đề nhức nhối đang tồn tại không chỉ ở TPHCM mà ở nhiều địa phương khác trong cả nước - nơi có đặt các bãi rác trong khu dân cư. Viện Khoa học Công nghệ và Quản lý môi trường đã từng có một số cuộc nghiên cứu về chất lượng nước rỉ rác tại một số bãi rác ở tỉnh Trà Vinh, Sóc Trăng… vào năm 2003 - 2004 và một cuộc khảo sát chất lượng nước rỉ rác tại bãi rác Đông Thạnh từ năm 2000 đến 2005. Sau đó, kết luận được rút ra là: Nước rỉ rác không chỉ gây ô nhiễm mùi mà còn ô nhiễm kim loại nặng như đồng, asen, chì, cadmium, thủy ngân… Ngoài ra còn những chất hữu cơ bán phân giải (chất đơn vòng, đa vòng, mạch vòng, mạch thẳng… mà trong những chất này có những nhóm định chất gây độc hại ảnh hưởng đến sức khỏe con người và cảnh quan môi trường). Khi đọc bài báo, tôi không bất ngờ vì qua nhiều cuộc khảo sát, cũng có nhiều làng ung thư, bệnh tật liên quan đến độc chất của nước rỉ rác gây ra.

* Bán kính ảnh hưởng từ bãi rác đến khu dân cư là bao xa, thưa giáo sư?

- Theo khảo sát của chúng tôi, các hộ dân sống trong bán kính từ 3 – 4 km tính từ tâm bãi rác chắc chắn sẽ chịu ảnh hưởng nặng nề, phạm vi an toàn ít ảnh hưởng là từ 8 - 10 km, chưa kể phải xác định hướng gió, khảo sát địa chất, đất đai, nguồn nước trước khi đặt bãi rác. Nước rỉ rác ngấm từ trên xuống, do đó khi người dân sử dụng nước giếng khoan ở độ sâu chỉ từ 30 – 40 m thì việc ảnh hưởng của nước rỉ rác là tất nhiên.

Điều đáng lo ngại là bãi rác Đông Thạnh được đặt cạnh khu dân cư quá lâu, nước rỉ rác ngấm sâu vào mạch nước, người dân lại không biết cách xử lý nước trước khi sử dụng, phương pháp lắng trong được dùng hiện nay chỉ loại bỏ độ đục của nước, còn các kim loại nặng như đồng, asen, chì, thủy ngân… vẫn còn đó. Những chất trên chỉ cần một vài phần triệu trong nước là có thể gây độc cho con người, mà là độc mãn tính, tích lũy lâu trong người mới phát ra.

Khi khảo sát, chúng tôi còn lo ngại nước rỉ rác chảy ra sông Rạch Tra, sau đó đổ ra sông Sài Gòn, xem xét nước rỉ rác tại đoạn đầu sông Rạch Tra rất đậm đặc, đến đoạn giao sông Sài Gòn thì được pha loãng. Dù chủ đầu tư đã cho làm đê bao nhưng nước rỉ vẫn chảy ra sông, bởi hiện tượng thẩm lậu vẫn diễn ra.

* Thưa giáo sư, hiện nay, lò đốt rác thải y tế tại bãi rác Đông Thạnh  khi xử lý gây ra tiếng ồn và khói phát tán mùi hôi đến các hộ dân, liệu có gây ảnh hưởng đến sức khỏe người dân?

- Tôi chưa thấy nó hoạt động như thế nào nhưng nếu khi xử lý rác y tế lại gây khói, phát tán trong khu dân cư thì không đúng quy tắc. Vì một trong những chất sinh ra trong quá trình đốt rác y tế là chất dioxin, gây hại không nhỏ đến sức khỏe con người, chủ đầu tư cần phải xem xét lại.

* Giáo sư có khuyến cáo gì  trước thực trạng này ?

- Vấn đề sức khỏe người dân không phải là chuyện nhỏ, phải đặt lên hàng đầu. Trước mắt, TP và các ban, ngành cần sớm để tâm vào việc nghiên cứu các vấn đề liên quan đến quy hoạch, xử lý, vận chuyển rác và nước rỉ rác. Riêng người dân, để bảo vệ mình, trước hết hãy xử lý nước bằng phương pháp lọc nhằm loại bỏ những kim loại nặng, nếu được hãy khoan giếng sâu đến tầng nước ngầm. Đồng thời đến bệnh viện kiểm tra sức khỏe, tầm soát ung thư để điều trị kịp thời nếu phát hiện.