Sẽ có động đất hủy diệt

>> Sửa Luật Bảo vệ môi trường 2020: Đã đến lúc cần “luật hóa” lực lượng ứng cứu chuyên nghiệp >> Tăng cường phối hợp trong phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường của Khối V >> “Bài ca Môi trường” trở thành ca khúc truyền thống của VACNE >> Khối thi đua Khoa học Kinh tế, Môi trường và Biến đổi khí hậu triển khai nhiệm vụ năm 2026 >> 168 trạm quan trắc bị can thiệp - khi “sự thật môi trường” bị bóp méo

TS Phương nói:

Ông Nguyễn Hồng Phương - Ảnh: Xuân Long

- Động đất trên vành đai lửa Thái Bình Dương luôn luôn thường trực. Nếu nhìn vào sự tiến triển này, sẽ tiếp diễn các trận động đất mạnh, thậm chí mang tính hủy diệt và không loại trừ khả năng xảy ra nhiều hơn trong tương lai. Tuy nhiên, các quốc gia nằm trọn trên vành đai lửa đó như Nhật Bản, Indonesia, Philippines phải chịu nhiều thiệt hại nhất do động đất, sóng thần.

* Trận động đất ở Sumatra (Indonesia) năm 2004 mạnh 9,2 độ Richter gây sóng thần hủy diệt nhưng ở VN không cảm nhận thấy rung động. Tại sao trận động đất ngày 11-4 -2012 có cường độ nhẹ hơn trận động đất năm 2004 lại ảnh hưởng tới VN và những người ở nhà cao tầng cảm nhận rất rõ, thưa ông?

- Điều này cũng không có gì khó hiểu bởi tình thế sinh ra động đất của hai trận động đất khác nhau. Động đất phát sinh trên miệng các kẽ nứt ở các đứt gãy. Đứt gãy bao giờ cũng có kẽ nứt ở giữa và hai cánh (mảng địa tầng - PV) hai bên. Hai cánh này có thể nằm lệch nhau hoặc song song với nhau, còn gọi cánh treo với cánh nằm.

Trận động đất năm 2004 hai cánh có cơ chế trượt chờm, tức một cánh trồi lên và một cánh sụt xuống theo cơ chế gần như thẳng đứng, giống như ném một hòn đá vuông góc xuống mặt ao nên gây sóng thần.

Còn trận động đất ngày 11-4 hai cánh trượt song song với nhau, song song với bề mặt Trái đất, song song theo mặt phẳng nằm ngang nên không gây ra sóng thần. Tuy nhiên cơ chế này làm lan truyền chấn động xa hơn và bằng chứng là ở VN, Thái Lan, Singapore cảm nhận được rung động rõ ràng hơn.

Với những rung lắc mà người ở trên nhà cao tầng cảm nhận thấy thì có thể xếp vào chấn động cấp 3 (theo thang MSK-64 gồm 12 cấp), rất nhẹ nên chỉ làm hơi khó chịu trong người và rơi đồ vật nhẹ, không gây đổ nhà cửa hay nứt tường.

* Thời gian qua có một số trận động đất xảy ra ngoài khơi Bình Thuận, Vũng Tàu. Theo ông, các trận động đất này có liên quan tới hoạt động của vành đai lửa Thái Bình Dương hay không?

- Hệ đứt gãy chạy theo kinh tuyến 109 độ và đứt gãy Thuận Hải - Minh Hải ở khu vực này được coi là bậc thấp hơn nhiều so với siêu đứt gãy ở Sumatra hay Nhật Bản, Philippines. Người ta đã phân cấp các loại đứt gãy và những đứt gãy gây động đất hủy diệt gây sóng thần như Sumatra hay Tohoku (Nhật Bản) thuộc bậc cao nhất vì đứt gãy rất sâu dài hàng ngàn kilômet.

Chúng ta cứ tưởng tượng khi lớp vỏ rắn của Trái đất bị đập một phát và nứt ra làm nhiều mảnh lớn, mỗi mảnh bao trùm cả một châu lục như mảng châu Úc, mảng Á Âu. Rìa ranh giới của các mảng kiến tạo ấy trùng với ranh giới vành đai lửa. Còn bên trong các mảng đó có các đứt gãy khác như kiểu chân chim to nhỏ khác nhau. VN nằm trong những vết nứt nhỏ nên vẫn có động đất nhưng không có động đất với mức độ hủy diệt 8,7 hay 9 độ Richter.