Vụ "Đà Nẵng dọa kiện": Lo Bộ TN-MT... lờ lời hứa!

Gần một năm kể từ khi Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đà Nẵng có văn bản kiến nghị với Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ Tài nguyên và Môi trường) góp ý dự thảo về quy trình vận hành liên hồ chứa A Vương, Đăk Mi 4 và Sông Tranh 2 do Bộ TN-MT soạn thảo, nhưng đến nay Bộ vẫn cho rằng quy trình này đúng và không cần chỉnh sửa.

Lo Bộ lờ đi rồi trình Thủ tướng ký

Ngày 19/3 trao đổi với Đất Việt, ông Huỳnh Vạn Thắng, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Đà Nẵng cho biết đến nay địa phương chưa nhận được thêm thông tin nào từ phía Bộ Tài nguyên và Môi trường liên quan đến việc điều chỉnh quy trình vận hành liên hồ chứa A Vương, Đăk Mi 4 và Sông Tranh 2.

“Chúng tôi đã có ý kiến lên Cục quản lý tài nguyên nước, Bộ TN-MT và lên cả Thủ tướng nhưng đến nay vẫn chưa có thông tin phản hồi ngoài công văn của Cục Ngày 13/2 cho rằng việc xây dựng quy trình là đúng luật và đã tính toán kỹ”, ông Thắng nói.

Sông Vu Gia thường xuyên bị cạn trơ đáy khiến Quảng Nam phải xin Trung ương xem xét hỗ trợ 40 tỉ đồng để tỉnh thực hiện các công trình chống hạn năm 2013

Sự im lặng từ đó đến nay khiến địa phương không khỏi lo ngại.

“Tôi lo là Cục và Bộ TN-MT cứ lảng đi rồi trình Thủ tướng phê duyệt cho nên UBND tỉnh đã có văn bản báo cho Văn phòng Chính phủ biết sự việc này”, ông Thắng cho biết.

Bên cạnh việc đề nghị UBND tỉnh gửi kiến nghị lên Thủ tướng, Văn phòng Chính phủ, Sở cũng đề nghị lãnh đạo thành phố gửi văn bản đề nghị Bộ TN-MT sớm tổ chức buổi đối thoại, mời các nhà khoa học đến cùng làm rõ vấn đề.

“Chúng tôi cho rằng buổi đối thoại sẽ có thành phần là các bên gồm phía Cục, Bộ, địa phương, các nhà khoa học và các bộ ngành liên quan. Tại đây sẽ thẳng thắn bàn cả về cơ sở khoa học, quan điểm sử dụng nước chứ không thể để bên nào lợi ích hơn bên nào”, ông Thắng nói.

“Nếu không kịp thời, dự thảo được phê duyệt, Đà Nẵng sẽ nguy khốn vì nguồn nước”, ông Thắng nói.

Thiệt hại tiền tỉ nhỡn tiền

Hiện dự thảo quy trình đã khống chế mực nước tại thị trấn Ái Nghĩa (huyện Đại lộc, Quảng Nam) H = 2,53m để làm cơ sở cho vận hành. Nghĩa là mỗi năm lấy 1 tháng có dòng chảy trung bình thấp nhất, bất kể rơi vào tháng nào (có thể tháng 3, 6 hay 7).

“Đây cũng đồng nghĩa với việc bắt hạ du sông Vu Gia luôn luôn ở trong trạng thái thiếu nước, cạn kiệt nguồn nước làm ảnh hưởng đến khoảng 1,7 triệu dân vùng phía Bắc Quảng Nam và TP Đà Nẵng”, ông Thắng phân tích.

Theo ông Thắng, nông nghiệp liên quan đến rất nhiều người, số hộ kéo theo nhiều nếu giảm năng suất dân sẽ bất an, thiệt hại đó lớn hơn rất nhiều so với lợi ích của thủy điện Đăk Mi 4 như Cục quản lý tài nguyên nước đã đưa ra.

Trên thực tế người dân vùng hạ du khu vực thủy điện Đăk Mi 4 đang phải xây đập tạm ngăn sông Vĩnh Điện chống hạn, mặn vì đập cũ đã bị cuốn trôi. Cứ mỗi năm, công trình lại ngốn tiền tỷ và để lại hệ lụy rất lớn…Theo đó, việc làm đập tạm có thể tốn tiền tỷ.

“Không phải muốn là ngăn sông được. Rồi thiệt hại giao thông đường thủy ai tính? Rồi độ mặn phía dưới đập, nó sẽ vô cùng kinh khủng, ngấm vào mạch nước ngầm ở Điện Nam, Điện Ngọc, Hòa Phước, Hòa Quý… lúc đó thì vô phương cứu chữa nguồn đất. Chỉ còn một cách rửa mặn, là thủy điện trả nước cho Vu Gia, đẩy mặn ngày đêm các nhánh sông ra cửa biển”, ông Thắng gợi ý.

Hiện hàng ngàn hécta lúa đang kỳ trổ bông của Điện Bàn, Đại Lộc, cũng như Hòa Quý, Hòa Phước… (Đà Nẵng) đang bị đe dọa vì thiếu nước. Thêm nữa thời gian nhiễm mặn xâm nhập sâu trên sông Vĩnh Điện đã là 10 - 12 tiếng/ngày. Mặc dù hàng ngàn hécta lúa vẫn trong mức giới hạn chịu đựng độ mặn, nhưng nếu không có con đập tạm ngăn mặn khi mùa kiệt đến khốc liệt, hàng trăm hộ gia đình sẽ trắng tay vì mất mùa.

Tại các trạm bơm trên hầu hết những con sông như Thu Bồn, Vĩnh Điện, Vu Gia hay Thạch Bàn… đều phải có cán bộ túc trực 24/24 để kiểm tra tình trạng ngập mặn.

“Lượng mưa ít là một phần, mà chủ yếu đến từ thủy điện. Nếu không phải thủy điện Đăk Mi 4 quyết định chắn ngang, vắt kiệt nguồn nước dòng Vu Gia thì tình trạng hạn, mặn đã không khốc liệt đến thế”, ông Thắng khẳng định.

Theo ông Thắng, tình hình càng khốc liệt hơn nhiều, khi nguồn nước sinh hoạt chắc chắn cũng sẽ bị ảnh hưởng nếu như dự thảo quy trình vận hành liên hồ thủy điện, thủy lợi do Cục Quản lý tài nguyên nước (Bộ TN&MT) soạn thảo được thông qua mà chưa bàn bạc, thống nhất điều chỉnh lại.

Do vậy một lần nữa ông Thắng tha thiết mong muốn Bộ TN-MT thẳng thắn đối thoại.

 “Nếu Bộ cho rằng mình làm đúng thì cũng nên một lần thẳng thắn tranh luận để địa phương, các nhà khoa học tâm phục, khẩu phục chứ không nên im lặng như hiện nay”, ông Thắng nhấn mạnh.