Quy hoạch lưu vực thoát nước mưa, nước bẩn từ năm 2001 - 15

6 lưu vực thoát nước mưa

Căn cứ vào cao trình mặt đất và quy hoạch phát triển đô thị, toàn thành phố sẽ được chia thành 6 lưu vực thoát nước mưa. Lưu vực thứ nhất ở khu trung tâm bao gồm quận 1, 3, 4, 5, 7, 10, 11, Phú Nhuận và một phần Gò Vấp, Bình Chánh, Bình Thạnh, Tân Bình. Nơi đây có các kênh, rạch chính: Nhiêu Lộc - Thị Nghè, Tân Hóa - Lò Gốm, Tàu Hủ - Bến Nghé. Hiện tại TPHCM đã có dự án cải thiện môi trường, chống ngập cho gần như toàn bộ khu vực này.

Cụ thể, dự án Cải thiện Môi trường lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè đã được khởi công xây dựng từ năm 2005, dự kiến sẽ hoàn thành vào năm sau 2012. Dự án Nâng cấp đô thị lưu vực Tân Hóa - Lò Gốm, Dự án Cải thiện Môi trường nước lưu vực Tàu Hủ - Bến Nghé. Dù chưa chính thức hoàn thành nhưng với một số hạng mục đã hoàn tất, 3 dự án lớn nêu trên cũng đã giúp cho khu vực trung tâm của TPHCM bắt đầu giảm ngập. Số điểm ngập tại đây giảm khoảng 20% so với các năm trước.

Lắp đặt cống thoát nước trên đường Nguyễn Kiệm. Ảnh: THANH TÂM

Lưu vực thứ 2 ở phía Bắc thành phố bao gồm một phần các quận 12, Gò Vấp, Bình Thạnh, Tân Bình, Bình Chánh, Hóc Môn. Hệ thống kênh rạch chính bao gồm Tham Lương - Bến Cát, Bến Đá - rạch Bà Hồng. Ở đây mới có dự án cải thiện môi trường rạch Tham Lương - Bến Cát được triển khai. Phần còn lại chủ yếu trong quá trình nghiên cứu, tìm nguồn vốn đầu tư.

Lưu vực thứ 3 ở phía Tây thành phố bao gồm một phần quận 6, 8, Tân Bình, Bình Chánh. Hệ thống kênh rạch chủ yếu là rạch Chùa và rạch Nước Lên. Việc cải tạo rạch Nước Lên là một phần trong dự án cải thiện môi trường rạch Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên đang được thực hiện ở lưu vực hai.

Lưu vực thứ 4 ở phía Nam thành phố bao gồm một phần quận 7, 8, Bình Chánh, Nhà Bè. Hệ thống kênh rạch chính là kênh Đôi - kênh Tẻ.

Lưu vực thứ 5 ở phía Đông - Bắc bao gồm một phần quận 9 và Thủ Đức. Lưu vực thứ 6 ở phía Đông - Nam gồm một phần quận 2, 9, Thủ Đức.

Điều đáng lưu ý, ngoài lưu vực thứ nhất, thuộc khu trung tâm đang được đầu tư khá nhiều công trình chống ngập như đã kể trên. Các lưu vực còn lại, đa phần chỉ có những dự án nhỏ lẻ vì thiếu kinh phí. Điều này cộng với tốc độ đô thị hóa nhanh, công tác quản lý phát triển đô thị chưa tốt đã làm cho các lưu vực còn lại trở thành nơi có mức độ gia tăng điểm ngập… nhiều nhất thành phố. Nhiều điểm ngập xuất hiện ở ngay cả những vùng đất cao ráo của các huyện vốn có địa hình cao như Hóc Môn, Gò Vấp…

9 lưu vực thoát nước bẩn

Nguyên tắc xử lý nước bẩn là thu gom và xử lý đạt chuẩn B (Tiêu chuẩn Việt Nam 5942-1995 quy định về chất lượng nước sông, rạch) trước khi thải ra môi trường. Trong đô thị cũ-nơi mà đa phần nước mưa và nước thải thoát cùng chung một hệ thống, sẽ từng bước tách hệ thống thoát nước mưa ra khỏi hệ thống thoát nước thải bằng cách xây dựng hệ thống cống bao dọc theo kênh rạch để thu gom nước bẩn về khu xử lý. Đối với đô thị mới, quy hoạch này quy định trước mắt vẫn xây hệ thống thoát nước chung cho cả nước mưa và nước thải.

Trong quá trình phát triển, những đô thị mới phải dành đất để xây dựng hệ thống thoát nước riêng cho từng loại nước thải khi điều kiện cho phép. Tuy nhiên, theo Sở Giao thông Vận tải, quy định này đã phần nào lạc hậu. Trong nhiều khu dân cư mới, thành phố đã buộc chủ đầu tư xây dựng hệ thống thoát nước riêng cho từng loại.

Cũng dựa trên quy hoạch phát triển đô thị, việc thoát nước bẩn sẽ được thực hiện trên 9 lưu vực. Nước thải trong lưu vực Tàu Hủ - Bến Nghé, kênh Đôi - kênh Tẻ được thu gom và đưa về xử lý tại nhà máy xử lý nước thải đặt ở xã Bình Hưng, huyện Bình Chánh (hiện nay nhà máy này đã xây xong và đang đi vào hoạt động). Nước thải trong lưu vực Nhiêu Lộc - Thị Nghè sẽ được xử lý tại một nhà máy dự kiến đặt tại xã Phước Lộc huyện Nhà Bè. Tương tự, nước thải trong lưu vực Tân Hóa - Lò Gốm xử lý tại nhà máy dự kiến đặt tại xã Tân Kiên huyện Bình Chánh.

Lưu vực Tham Lương - Bến Cát xử lý nước thải ở phường An Phú Đông quận 12. Lưu vực Tây thành phố xử lý nước thải ở khu vực giáp kênh 19-5, tỉnh lộ 13. Lưu vực Nam thành phố xử lý nước thải ở xã Phước Kiển huyện Nhà Bè. Lưu vực Bắc Sài Gòn 1 xử lý nước thải ở khu vực giáp Xa lộ Hà Nội. Lưu vực Bắc Sài Gòn 2 xử lý nước thải ở khu vực rạch Con. Lưu vực Đông thành phố xử lý nước thải ở khu vực Giồng Ông Tố, rạch Cá Trê Nhỏ.