Từ khói bụi đến bầu trời “trong”Nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh: Bài học của người thành công Phát huy vai trò sự kiện Bảo tồn Cây Di sản trong phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam Đóng góp ý kiến của cử tri trí thức tới Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI Quế - cây di sản, cũng là cây thuốc quý

Môi trường » Bảo vệ môi trường

Thứ sáu, 20/03/2026, 02:11:52 AM (GMT+7)

Nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh: Bài học của người thành công

(21:44:56 PM 19/03/2026)

(Tin Môi Trường) - Sau Dự án “ Ô nhiễm không khí và đốt ngoài trời trong nông nghiệp tại Việt Nam” do GAHP phối hợp cùng VACNE thực hiện, dưới sự tài trợ của Defra, những mô hình thay thế việc đốt hở trong nông nghiệp tại Việt Nam đã chứng minh rằng rơm rạ không phải là “phế phẩm” cần loại bỏ, mà là nguồn tài nguyên có thể tạo ra giá trị kinh tế và môi trường. Từ những mô hình thí điểm ban đầu, nhiều bài học thực tiễn đang mở ra hướng đi cho việc nhân rộng trên phạm vi cả nước.

>> Đóng góp ý kiến của cử tri trí thức tới Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI >> Hội thảo quốc tế tổng kết Dự án “Ô nhiễm không khí và đốt ngoài trời trong nông nghiệp tại Việt Nam”. >> Sách của VACNE: "Môi trường và phát triển trong bối cảnh biến đổi khí hậu" >> Nông nghiệp xanh chỉ thành công khi tiếp thị xanh dựa trên giá trị thật >> Triển khai Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng: Thu hút tư nhân tham gia bảo vệ môi trường là tất yếu

Từ phụ phẩm nông nghiệp đến nguồn tài nguyên mới

Việt Nam là một trong những quốc gia sản xuất lúa gạo lớn trên thế giới, với lượng rơm rạ phát sinh mỗi năm ước tính khoảng 45-50 triệu tấn. Tuy nhiên, phần lớn nguồn phụ phẩm này vẫn chưa được tận dụng hiệu quả; khoảng 80% rơm rạ bị bỏ phí hoặc đốt trực tiếp ngoài đồng, gây lãng phí tài nguyên và phát thải khí nhà kính.

Dự án được thí điểm tại các tỉnh thành Việt Nam giúp nông dân xử lý rơm rạ theo khoa học

Trong những năm gần đây, nhiều mô hình xử lý rơm rạ theo hướng kinh tế tuần hoàn đã được triển khai tại các địa phương như Vĩnh Long, Ninh Bình, Đồng Nai, An Giang hay khu vực Đồng bằng sông Cửu Long. Thay vì đốt bỏ, rơm rạ được xử lý bằng vi sinh, sử dụng làm phân hữu cơ, trồng nấm hoặc sản xuất viên nén sinh khối. Những giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu ô nhiễm môi trường mà còn tạo ra nguồn thu mới cho người nông dân.

Theo ông Nguyễn Duy Bình - Giám đốc Công ty CP Vệ sinh môi trường Lam Sơn, rơm rạ hoàn toàn có thể trở thành nguồn nguyên liệu quan trọng cho sản xuất năng lượng sinh học. Tại một số địa phương, rơm rạ sau thu hoạch được thu gom để sản xuất viên nén sinh khối, loại nhiên liệu sạch có thể thay thế một phần than đá hoặc dầu trong công nghiệp.

Rơm rạ được tận dụng sản xuất thành viên nén sinh khối

“Rơm rạ trước đây bị xem là phụ phẩm bỏ đi, nhưng nếu được thu gom và xử lý đúng cách, đây là nguồn nguyên liệu rất lớn cho kinh tế tuần hoàn trong nông nghiệp”, ông Bình cho biết.

Các nghiên cứu nông nghiệp cũng chỉ ra rằng việc tận dụng rơm rạ có thể mang lại nhiều lợi ích như: Cải thiện cấu trúc đất, tăng hàm lượng hữu cơ, giảm sử dụng phân bón hóa học và giảm phát thải khí nhà kính trong sản xuất lúa.

Những mô hình thành công từ thực tiễn

Một trong những hướng đi nổi bật là mô hình xử lý rơm rạ bằng chế phẩm vi sinh ngay trên đồng ruộng. Sau thu hoạch, rơm rạ được giữ lại trên ruộng và xử lý bằng vi sinh để phân hủy nhanh, trở thành nguồn dinh dưỡng hữu cơ cho đất.

Tại xã An Trường, tỉnh Trà Vinh, ông Dương Văn Cao - nông dân tham gia mô hình canh tác lúa giảm phát thải, là một trong những người tiên phong áp dụng phương pháp này. Trước đây, gia đình ông cũng như nhiều hộ khác thường đốt rơm rạ sau mỗi vụ gặt để dọn ruộng nhanh. Tuy nhiên, sau khi tham gia mô hình xử lý rơm rạ bằng vi sinh, ông nhận thấy nhiều thay đổi tích cực.

Ông Dương Văn Cao - Chi Hội trưởng Hội Nông dân ấp An Thạnh (An Trường, Vĩnh Long) cùng chuyên gia chia sẻ cách thực hiện mô hình trên đồng

Theo ông Cao, đất ruộng sau một thời gian áp dụng trở nên tơi xốp hơn, ít bị ngộ độc hữu cơ, cây lúa phát triển khỏe và đồng đều hơn. Đồng thời, lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật cũng giảm đáng kể so với trước đây. “Trước kia cứ nghĩ rơm rạ phải đốt bỏ mới sạch ruộng, nhưng khi xử lý bằng vi sinh thì rơm phân hủy nhanh, đất lại tốt hơn. Chi phí sản xuất cũng giảm nên bà con dần tin và làm theo”, ông Cao chia sẻ.

Cùng tham gia mô hình tại địa phương, ông Đặng Văn Tám - nông dân tại xã Quới An - Vĩnh Long (Trà Vinh cũ) cũng ghi nhận những thay đổi rõ rệt sau khi áp dụng kỹ thuật xử lý rơm rạ bằng vi sinh. Theo ông Tám, phương pháp này giúp hạn chế sâu bệnh, giảm lượng phân bón hóa học và cải thiện chất lượng đất canh tác. “Sau vài vụ áp dụng, ruộng lúa khỏe hơn, đất mềm hơn, ít sâu bệnh. Chi phí giảm mà năng suất vẫn ổn định nên bà con rất phấn khởi”, ông Tám cho biết.

Những kết quả thực tế từ ruộng đồng đã khiến nhiều nông dân trong vùng dần thay đổi thói quen canh tác. Từ chỗ hoài nghi ban đầu, ngày càng nhiều hộ dân sẵn sàng áp dụng các giải pháp xử lý rơm rạ thân thiện với môi trường.

Không chỉ ở cấp hộ gia đình, các mô hình này còn nhận được sự hỗ trợ và lan tỏa từ chính quyền cơ sở. Ông Trần Văn Phong - Trưởng Ban nhân dân ấp An Thạnh, xã An Trường, Vĩnh Long cho biết, việc thay đổi tập quán đốt rơm rạ cần thời gian và sự kiên trì. Ban đầu bà con còn e ngại vì chưa quen với kỹ thuật mới. Nhưng khi thấy hiệu quả trên ruộng của những hộ tiên phong như ông Cao hay ông Tám, nhiều hộ khác đã bắt đầu làm theo.

Nhân[-]rộng[-]mô[-]hình[-]nông[-]nghiệp[-]xanh:[-]Bài[-]học[-]của[-]người[-]thành[-]công

Dự án mở rộng các lớp đào tạo, tập huấn cho nông dân tại các địa phương

Một điểm chung của dự án tạo nên các mô hình thành công chính là sự tham gia chủ động của người nông dân. Thay vì chỉ là đối tượng thụ hưởng, nông dân trở thành người trực tiếp thử nghiệm, cải tiến và lan tỏa các giải pháp canh tác xanh. Tại nhiều địa phương, các lớp tập huấn, hội thảo và các mô hình trình diễn đã giúp nông dân tiếp cận với kỹ thuật mới. Khi thấy hiệu quả thực tế trên chính ruộng của mình chi phí giảm, đất tốt hơn, năng suất ổn định - người dân sẵn sàng thay đổi thói quen canh tác truyền thống.

Đặc biệt, vai trò của phụ nữ nông thôn cũng được ghi nhận là yếu tố quan trọng trong quá trình chuyển đổi này. Tại nhiều địa phương, phụ nữ không chỉ tham gia sản xuất mà còn tích cực trong các hoạt động truyền thông cộng đồng, vận động bà con áp dụng các giải pháp xử lý rơm rạ thân thiện với môi trường.

Từ thực tiễn triển khai tại nhiều địa phương, các chuyên gia cho rằng việc nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh cần dựa trên một số bài học quan trọng. Đầu tiên, cần có giải pháp phù hợp với thực tế sản xuất của nông dân. Nếu công nghệ quá phức tạp hoặc chi phí quá cao, người dân sẽ khó áp dụng lâu dài. Các mô hình thành công đều có điểm chung là đơn giản, dễ áp dụng và mang lại lợi ích kinh tế rõ ràng.

Phụ nữ nông thôn cũng chính là yếu tố then chốt trong sự lan tỏa của dự án

Theo đó, cần có sự kết nối giữa khoa học, chính quyền và cộng đồng. Các viện nghiên cứu và chuyên gia cung cấp giải pháp kỹ thuật; chính quyền địa phương hỗ trợ chính sách và tổ chức triển khai; trong khi nông dân là người trực tiếp áp dụng và lan tỏa mô hình.

Đồng thời, truyền thông và đào tạo đóng vai trò quan trọng. Thay đổi một thói quen canh tác lâu đời không thể diễn ra trong thời gian ngắn. Việc tổ chức tập huấn, truyền thông cộng đồng và xây dựng các mô hình trình diễn thực tế giúp người dân hiểu rõ lợi ích và tự tin áp dụng.

Cuối cùng, cần phát triển chuỗi giá trị từ phụ phẩm nông nghiệp. Khi rơm rạ có thể trở thành nguồn nguyên liệu cho các sản phẩm như phân hữu cơ, nấm rơm hoặc viên nén sinh khối, nông dân sẽ có động lực mạnh mẽ để thay đổi thói quen đốt rơm. Từ những kết quả của các mô hình thí điểm cho thấy, việc xử lý rơm rạ theo hướng kinh tế tuần hoàn là hoàn toàn khả thi tại Việt Nam. Tuy nhiên, để các mô hình này được nhân rộng, cần có sự hỗ trợ đồng bộ từ nhiều phía.

Chính quyền và địa phương cần hoàn thiện thể chế, chính sách để tạo nên nền tảng bền vững hỗ trợ nông nghiệp phát triển cho người dân

Trước hết, các địa phương cần xây dựng chính sách khuyến khích nông dân áp dụng các giải pháp xử lý rơm rạ thân thiện với môi trường, như hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo hoặc kết nối thị trường cho các sản phẩm từ phụ phẩm nông nghiệp.

Bên cạnh đó, cần thúc đẩy sự tham gia của doanh nghiệp trong chuỗi giá trị rơm rạ từ thu gom, vận chuyển đến chế biến thành các sản phẩm có giá trị như viên nén sinh khối hoặc phân bón hữu cơ.

Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy mục tiêu phát triển nông nghiệp xanh và giảm phát thải khí nhà kính, việc tận dụng phụ phẩm nông nghiệp như rơm rạ được xem là một giải pháp quan trọng. Những mô hình thành công tại các địa phương cho thấy rằng khi khoa học, chính sách và cộng đồng cùng chung tay, những thay đổi tích cực hoàn toàn có thể bắt đầu từ chính những cánh đồng.

Các mô hình chuyển đổi xanh cần được nhân rộng và lan tỏa cho Việt Nam ngày càng phồn thịnh

Từ những thửa ruộng không còn khói sau mùa gặt, một hướng đi mới cho nông nghiệp bền vững đang dần hình thành. Và những bài học từ những người nông dân tiên phong hôm nay chính là nền tảng để các mô hình nông nghiệp xanh tiếp tục được nhân rộng trong tương lai.

GAHP-VACNE

[Quay lại]

Từ khóa liên quan: Nhân rộng, mô hình, nông nghiệp, xanh, Bài học, của, người, thành công

Gửi ý kiến bạn đọc về: Nhân rộng mô hình nông nghiệp xanh: Bài học của người thành công

*	*
*
Nội dung*

Chọn file

(File: .Zip - 2M)

(Tin Môi Trường hoan nghênh các ý kiến đóng góp của bạn đọc cho bài viết. Các thảo luận sẽ được xem xét trước khi đăng tải. Tin Môi Trường giữ quyền từ chối những lời lẽ xúc phạm cá nhân, tổ chức; lời lẽ trái thuần phong mỹ tục, vi phạm pháp luật. Bạn đọc thảo luận bằng tiếng Việt có dấu. Ý kiến không nhất thiết thể hiện quan điểm của Tin Môi Trường. Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của các bạn)

Bạn cũng có thể quan tâm:

Bài viết mới:

Xem theo:

Đọc nhiều nhất

Phản hồi nhiều

Không khí

Đồng Xoài treo thưởng cho người tìm ra thủ phạm phát tán mùi hôi trong không khí

(Tin Môi Trường) - Thành phố Đồng Xoài treo thưởng tiền cho người nào tìm, cung cấp thông tin xác định thủ phạm gây ra mùi hôi thời gian qua.

Nước

Thanh Hóa: Nước sông Mã bất ngờ đổi màu đen kịt

(Tin Môi Trường) - Sông Mã qua địa bàn huyện Bá Thước (tỉnh Thanh Hóa) đổi màu đen kịt như sông Tô Lịch; hàng tấn cá lồng chết la liệt, nhiều người dân xót xa tháo dỡ lồng bè.

Chất thải

Đại biểu đề nghị người xả nhiều rác phải trả nhiều tiền để nâng cao ý thức phân loại rác tại nguồn

(Tin Môi Trường) - Trước thực trạng xử lý rác thải sinh hoạt còn nhiều bất cập, đại biểu Quốc hội cho rằng cần có chính sách để người dân, cơ sở thu gom rác chủ động phân loại, xử lý tại nguồn và thực hiện nguyên tắc người gây ô nhiễm phải trả tiền.

Tiếng ồn

Việt Nam và Đan Mạch hợp tác thúc đẩy các nỗ lực sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả

(Tin Môi Trường) - Bộ Công Thương Việt Nam mới đây đã ban hành Bộ tài liệu hướng dẫn lập Kế hoạch sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương giai đoạn 2020-2025 (Kế hoạch TKNL cấp tỉnh). Bộ tài liệu hướng dẫn này được soạn thảo với sự hỗ trợ của Chương trình Hợp tác Đối tác Năng lượng Việt Nam – Đan Mạch, sẽ giúp cho toàn bộ 63 tỉnh thành của Việt Nam thống kê việc sử dụng năng lượng và xây dựng kế hoạch hành động của địa phương nhằm triển khai các hoạt động về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.