»

Thứ hai, 23/03/2026, 11:59:40 AM (GMT+7)

Giá lúa thấp hơn giá ốc bươu vàng

(11:18:34 AM 13/08/2013)
(Tin Môi Trường) - Bộ trưởng Thương mại Thái Lan, Boonsong Teriyapirom đã bị Thủ tướng Yingluck Shinawatra cách chức vì để giá gạo Thái cao hơn giá gạo Ấn Độ và Việt Nam, làm giảm lượng xuất khẩu của gạo Thái.

Đọc bản tin này tôi không thể không nghĩ đến và ngậm ngùi cho thân phận của bà con nông dân ở quê tôi, nơi mà giá lúa đang bị hạ thấp đến độ vô lý, nhưng không ai chịu trách nhiệm. Vấn đề không ở chỗ giá lúa cao quá hay thấp quá mà ở tính hợp lý và hài hoà lợi ích của giá đó, và mọi sự bất hợp lý, không hài hoà của chính sách – gắn với chính khách, đều phải có cơ chế để đặt vấn đề trách nhiệm.

 

Ốc bươu vàng hại lúa bán còn được giá hơn lúa. An ninh lương thực ở đâu?


Vài năm trước, vùng ĐBSCL kinh qua một thảm nạn có tên là “ốc bươu vàng”. Đó là loại ốc do ai đó vì lý do nào đó đã “du nhập” từ Trung Quốc hoặc Đài Loan về Việt Nam. Những con ốc sinh sôi nảy nở với tốc độ chóng mặt. Chúng cũng tàn phá ruộng lúa theo tốc độ cấp số nhân. Những cây lúa chưa kịp lớn đã bị chúng “cắt” ngang. 
 
Trong một thời gian dài, nông dân quê tôi khốn đốn với chúng, nhìn lúa bị huỷ hoại mà không làm gì được. Có năm, như 2010, có hàng chục ngàn hecta bị chúng phá sạch. Chẳng ai chịu trách nhiệm.

Trong khi đó thì người dân phải tìm cách đối phó. Đến vài năm sau người ta mới tìm thấy “tác dụng” của ốc bươu vàng: làm thức ăn cho vịt. Thế là bà con nông dân, kể cả trẻ con, đi ruộng bắt ốc bươu vàng bán cho các trại nuôi vịt. Nhưng ốc bươu vàng được xem là thứ “rác rưởi”, như cây cỏ, nên giá bán cũng rất thấp.
 
Nhưng điều trớ trêu ngày nay là ốc bươu vàng có giá trị hơn… lúa. Lần đầu tiên trong lịch sử, giá lúa rẻ hơn giá ốc bươu vàng! Khi nghe bà con chòm xóm bàn tán và so sánh một cách hài hước, tôi nghĩ họ chỉ nói đùa cho vui. 
 
Nhưng không, lúa ở quê tôi (và vùng ĐBSCL nói chung) có giá trị thấp hơn ốc bươu vàng. Đó là một thực tế. 1kg ốc bươu vàng giá 15.000 đồng. 3kg lúa chỉ khoảng 10.000 – 12.000 đồng.

3kg lúa không bằng 1kg ốc bươu vàng. Tôi không biết có nơi nào mà người ta có thể ăn ốc bươu vàng thay cho gạo.

Tôi cũng không biết có nơi nào trên thế giới mà giá lúa thấp hơn giá ốc bươu vàng, vốn được xem là một loại rác sinh học.
 
Người nông dân quê tôi vốn nghèo nay càng nghèo hơn. Trước khi sạ lúa, bà con đã phải vay tiền (từ ngân hàng hay bạn bè, thân nhân) để mua phân bón, thuốc trừ sâu. Giá phân bón và thuốc trừ sâu lúc nào cũng gia tăng theo thời gian.

Thành ra, bây giờ khi thu hoạch lúa xong, với cái giá bèo đó thì họ hoặc là lỗ hoặc là huề vốn. Có người sau một mùa vụ thì trắng tay vẫn hoàn trắng tay. Tình trạng này rất nhất quán với con số của tổng cục Thống kê, rằng trong số những người nghèo nhất nước, 83% là nông dân. Đó là con số đáng báo động.
 
Chính phủ có nghị quyết “về đảm bảo an ninh lương thực quốc gia” và “đảm bảo người sản xuất lúa gạo có lãi trên 30% so với giá thành sản xuất”. Con số lời 30% có lẽ ru ngủ nhiều người và đẹp trên trang giấy, nhưng trong thực tế thì giá lúa tính chung giảm 30% từ năm 2011 – 2012. Sở dĩ có tình trạng này là do người nông dân bị ép giá khi mới thu hoạch.

Vì phải thanh toán nợ nần nên họ đành phải bán lúa dưới giá sàn. Hậu quả là những con thương hưởng lợi. Thống kê cho thấy trong hai năm 2008 – 2009, Việt Nam xuất khẩu gần 11 triệu tấn gạo trị giá 5,5 tỉ USD, và tính trung bình giá xuất khẩu là 10.360 đồng/kg.

Trong khi đó giá mua thì chỉ 7.000 đồng/kg. Như vậy, giá xuất khẩu và giá mua chênh lệch đến 3.360 đồng/kg lúa!
 
Ai là người hưởng lợi? Để trả lời câu hỏi này, có thể nhìn qua quy trình buôn bán lúa và xuất khẩu gạo. Xong mùa vụ, nông dân bán lúa cho các thương lái nhỏ (thường đi bằng ghe trên sông). Các thương lái nhỏ này bán cho thương lái lớn.Trong quá trình đó lúa có thể bị pha trộn và giảm chất lượng.

Thêm vào đó là chính sách tạm trữ lúa gạo của Nhà nước vô hình trung tạo cơ hội cho các doanh nghiệp mua lúa và tạm trữ. Các doanh nghiệp này, dù đã được hưởng lợi từ Nhà nước, chọn thời điểm để ép giá lúa, và hệ quả là người nông dân lãnh đủ.

Đã có người đề cập đến “nhóm lợi ích nông nghiệp”, và đã đến lúc phải xác minh và nhận dạng nhóm này để thực thi nghị quyết của Chính phủ.
 
Với tình trạng như thế thì chẳng ai ngạc nhiên khi thấy cha mẹ “quyết không để con làm ruộng”. Thu nhập của nông dân nếu tính ra còn thấp hơn thu nhập của công nhân trong các hãng xưởng.

Do đó, không ai ngạc nhiên khi phụ nữ xếp hàng đi lấy chồng Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc (một số thì bị chết thảm), và vấn nạn này là một quốc nhục.

Trong khi đó, nam thanh niên thì đi lang bạt làm thuê ở các khu kỹ nghệ khắp nước. Có nơi (như Thới Bình, Cà Mau) chỉ trong vòng sáu tháng có hàng ngàn thanh niên bỏ huyện đi làm ở các tỉnh khác. Ngày nay, đến mùa gặt lúa nông thôn rất khó tìm nhân công. 
 
Thêm vào đó là sự tăng trưởng dân số cộng với sự thiếu quy hoạch, đã gây nên sức ép môi trường ghê gớm. Hệ quả là môi trường sống và môi trường canh tác càng ngày càng xấu đi một cách nghiêm trọng. Ở quê tôi, không ai dám tắm sông. Có thể nói không ngoa rằng nền tảng nông thôn vùng ĐBSCL đã và đang lung lay. 
 
Những người dân thuộc vùng ĐBSCL đã đưa Việt Nam thành một trong những nước xuất khẩu gạo và nông sản hàng đầu thế giới. Họ đã đóng góp và đem về cho ngân sách hàng tỉ USD mỗi năm. Ấy thế mà người dân vùng ĐBSCL bị thiệt thòi nhất nước.

Đánh giá qua bất cứ chỉ tiêu nào (giáo dục, y tế, cơ sở hạ tầng, đường sá, nhà ở, v.v.), ĐBSCL thường đứng hạng chót hay áp chót. Đối với người dân ở đây, câu nói ĐBSCL là “vùng đất trù phú” chỉ là huyền thoại và là một sỉ nhục.
 
Một quan chức cao cấp thuộc vùng ĐBSCL từng giải thích sự sa sút của vùng đất lúa gạo này: “ĐBSCL ở xa Trung ương quá, lâu lâu bộ mới vào một lần. Trung ương mà không sớm thay đổi chính sách, bỏ rơi thì miền Tây không thoát nghèo được”. Có lẽ chính vì “xa mặt trời” nên tình trạng lúa có giá trị thấp hơn ốc bươu vàng ở vùng ĐBSCL chẳng ai chú ý và chịu trách nhiệm.

 

 Giá lúa bằng... giá rơm

 
Không chỉ rẻ hơn giá ốc bơm vàng, giá lúa tại ĐBSCL chỉ ngang bằng với giá rơm - thứ phế phẩm lâu nay chỉ dùng để đốt hoặc làm thức ăn cho trâu, bò khiến nhiều gia đình trồng lúa chỉ để... thu rơm.
 
“Trồng lúa nếu chỉ bán thóc thì dân vùng này thua lỗ nhiều lắm. Cái khó ló cái khôn, người dân dùng rơm để tăng đàn bò. Hầu như hơn 1.000ha đất lúa ở vùng này, sau khi thu hoạch thì rơm rạ đều được thu hoạch để dự trữ cho bò. Vụ đông xuân, rơm có giá đến 7 triệu đồng/ha. Vụ hè thu do có mưa, chất lượng rơm hơi kém nên giá thấp hơn chút đỉnh” - Ông Trần Văn Nở - Phó Chủ tịch UBND xã Tân Xuân (huyện Ba Tri, Bến Tre) cho biết.
 
Theo tính toán của người dân Tân Xuân, mỗi vụ lúa tiền lãi từ hạt thóc đang thấp hơn rất nhiều so với “đồ bỏ đi” là rơm rạ. 
 
“Mấy vụ lúa vừa rồi ai làm huề vốn là may rồi. Như nhà tôi thu rơm về nuôi bò, thì nhờ rơm mới lời 30% chứ không phải là nhờ hạt lúa. Nếu lúa bán không được, thì đừng nói cho vịt, chúng tôi xay ra cho bò ăn cũng được, vì dù gì bò sữa cũng cần bổ sung thức ăn giàu tinh bột” - Lão nông Cao Văn Em – ngụ ấp Tân Thị, xã Tân Xuân cho biết.
 
Cũng vì thế mà vài năm nay, thu hoạch xong thay vì đốt rơm để vệ sinh ruộng đồng thì nông dân thường tận thu bằng cách bán luôn rơm ngay tại ruộng.
 
Rơm khô được người ta thu mua về làm nấm rơm, chế biến các sản phẩm thủ công, chất thành cây dự trữ cho trâu bò ăn.
 
Đối với nhiều vựa mua bán rơm chuyên nghiệp, thứ tưởng chừng như vứt đi này được bán để lót các sản phẩm gốm sứ cao cấp, hoặc bán cho các doanh nghiệp mua bán trái cây. 
 
(Theo Danviet)
Nguyễn Văn Tuấn/SGTT
[Quay lại]
Từ khóa liên quan: Giá lúa, thấp hơn, giá , ốc bươu vàng, dự trữ, cho, trâu bò, ăn, nông dân
TÁI CHẾ ĐƠN GIẢN THẾ

Gửi ý kiến bạn đọc về: Giá lúa thấp hơn giá ốc bươu vàng

* *
*
*
Chọn file
(File: .Zip - 2M)
(Tin Môi Trường hoan nghênh các ý kiến đóng góp của bạn đọc cho bài viết. Các thảo luận sẽ được xem xét trước khi đăng tải. Tin Môi Trường giữ quyền từ chối những lời lẽ xúc phạm cá nhân, tổ chức; lời lẽ trái thuần phong mỹ tục, vi phạm pháp luật. Bạn đọc thảo luận bằng tiếng Việt có dấu. Ý kiến không nhất thiết thể hiện quan điểm của Tin Môi Trường. Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của các bạn)

Bạn cũng có thể quan tâm:

Bài viết mới:

SHIP TRUNG VIỆT

Đọc nhiều nhất

Phản hồi nhiều
Không xả rác
CPECO VACNE

Thấy và viết
Đại hội XIV đã thể hiện rõ bước tiến về tư duy chiến lược đối với vấn đề môi trường

Đại hội XIV đã thể hiện rõ bước tiến về tư duy chiến lược đối với vấn đề môi trường

(Tin Môi Trường) - Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã thành công tốt đẹp, mở ra giai đoạn phát triển mới của đất nước với yêu cầu nâng cao chất lượng tăng trưởng, đổi mới mô hình phát triển và bảo đảm tính bền vững lâu dài. Trong hệ thống các quyết sách chiến lược được thông qua tại Đại hội, bảo vệ môi trường tiếp tục được khẳng định là một nội dung có ý nghĩa nền tảng, đồng thời trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội trong kỷ nguyên mới.

Tin Môi Trường

Cầu nối
Sách của VACNE: "Môi trường và phát triển trong bối cảnh biến đổi khí hậu"

Sách của VACNE: "Môi trường và phát triển trong bối cảnh biến đổi khí hậu"

(Tin Môi Trường) - Cuốn sách tổng hợp hiện trạng, thách thức và định hướng giải quyết các vấn đề về bảo vệ môi trường, phát triển kinh tế xanh, ứng phó với biến đổi khí hậu, thực hiện mục tiêu phát triển nhanh và bền vững ở Việt Nam trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

VACNE 30 năm
KHÔNG XẢ RÁC BỪA BÃI