Dư luận về giải thưởng hội nhà văn: Muỗi đốt gỗ?

Đã thế, dư luận lại cho rằng, những người “cầm cân nảy mực”, có “vai vế” của Hội lại chiếm quá nhiều giải. Khi nhà thơ Hữu Thỉnh tiếp tục nhận giải tập thơ Thương lượng với thời gian, dư luận lại rộ lên rằng HNV đã từng trao giải cho ông với Đường tới thành phố, Thư mùa đông, chẳng nhẽ vinh quang lại đến những… ba lần? Một việc “xưa nay hiếm”, rất hiếm! Gần đây nhất, ta có thể kể đến trường hợp Lỏng và tuột (Trần Đức Tiền), Huyền thoại tàu không số (Đình Kính), Lính trận (Trung Trung Đỉnh) và bây giờ Thành phố đi vắng (Nguyễn Thị Thu Huệ), khiến nhà thơ Trần Nhương có lời bình, ngẫm lại thấy chua chát: “Mới chỉ chưa đến nửa nhiệm kỳ khóa mới mà có đến bốn ủy viên trong Ban chấp hành lần lượt được trao giải thưởng thì mới thấy các ủy viên của Hội ta viết văn tài thật”.

Theo chúng tôi, có thể chất lượng tác phẩm của những người này xứng đáng nhận giải, nhưng nếu họ không “vai vế” trong HNV thì liệu có được giải? Nên chăng có quy chế đã ở trong ban chấp hành, thì thôi không tham gia giải thưởng hàng năm; hoặc nếu tham gia ban chấp hành thì rút lại tác phẩm dự thi của mình? Mà việc này không mới, từ những năm 2000 các nhà thơ Bằng Việt, Nguyễn Trọng Tạo, Trúc Thông cũng đã có động thái tích cực này khi chấm giải rồi. Nghĩ cho cùng, giải thưởng văn chương ngoài nhiều yếu tố như phát hiện tác phẩm - tác giả xuất sắc trong năm v.v… còn là sự động viên phong trào sáng tác trong cả nước nữa. Trao giải như vừa rồi, dù đúng về chất lượng tác phẩm nhưng dư luận vẫn ì xèo này nọ là cũng có cơ sở.

Hai tác phẩm được HNV trao giải năm 2013, nhưng tác giả lại thẳng thừng từ chối

Hơn nữa, cách chấm giải của HNV mới đây mà bất kỳ ai, dù dễ tính nhất cũng khó chấp nhận. Chẳng hạn, tác phẩm được trao giải của nhà văn Phạm Ngọc Cảnh Nam là Thế kỷ bị mất, nhưng thông báo chính thức của HNV đến bàn dân thiên hạ lại là Một thế kỷ bị mất (!?). Tương tự, khi xét Giải thưởng Nhà nước cho nhà văn Sơn Nam, người ta lại nhầm Hương rừng Cà Mau là… tiểu thuyết, trong khi nó là tập truyện ngắn; hoặc nhà thơ Hữu Loan với Màu tím hoa sim và tập thơ Thơ với tuổi thơ - thật ra Thơ với tuổi thơ là tên gọi chung cho Tủ sách thơ của NXB Kim Đồng!

Những sai sót trầm trọng này khiến dư luận hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi rằng, khi xét giải thì ban giám khảo có đọc tác phẩm không? Nhà văn Y Ban cho biết: “Mùa giải năm 2012 tôi có tác phẩm dự thi. Ngày bỏ phiếu tôi cũng được triệu tập đến. Có năm thành viên hội đồng có mặt. Nhà văn Bão Vũ có bản nhận xét và bỏ phiếu qua email. Nhà văn Thái Bá Lợi xin bỏ sau. Nhà văn Trần Văn Tuấn bỏ phiếu qua điện thoại. Chị Tuyên nghe điện thoại nói lại, anh Tuấn bảo anh ấy bỏ tất cho mọi người vì…chưa kịp đọc. Nhà văn Nguyễn Khắc Trường cầm điện thoại nói với nhà văn Trần Văn Tuấn: Không bỏ thế được đâu. Ông đọc ai rồi thì bỏ. Nhà văn Trần Văn Tuấn bỏ một phiếu duy nhất cho Thành phố đi vắng”.

Đúng là “bó tay” nếu chưa kịp đọc mà bỏ phiếu. Lá phiếu ấy làm sao có chất lượng? Đến nay, chưa thấy nhà văn Trần Văn Tuấn có ý kiến phản hồi lại sự “vu cáo” rất trầm trọng này, nếu có. Cho dù có hoặc không, tại sao HNV không lên tiếng giải thích cho dư luận?

Có một điều lạ nữa, khi nhà văn Y Ban viết đơn không nhận giải gửi HNV, chị khẳng định với chúng tôi chiều ngày 20/1/2013 qua điện thoại là đã “đưa tận tay” cho các vị có thẩm quyền, nhưng người phát ngôn chính thức của HNV vẫn với điệp khúc “chưa nhận được” (!?). Tại sao?

Chính vì vậy, ta không ngạc nhiên khi biết sau vụ lùm xùm trên, ngày 21/1/2013, Ban Thường vụ HNV đã ra thông báo số 07/TB - HNV “Về giải thưởng văn học năm 2012” vẫn… giống y chang nội dung đã thông báo vào ngày 16/1/2013 (tất nhiên có sửa lại đúng tên tác phẩm của nhà văn Phạm Ngọc Cảnh Nam). Nếu thông báo trước cho biết, “Lễ trao giải và kết nạp Hội viên năm 2012 dự kiến sẽ được tiến hành vào ngày 29/1/2013 tại hội trường Bảo tàng HNV Việt Nam (số 275 Âu Cơ, Hà Nội) thì thông báo này lại là “tổ chức lễ trao giải vào dịp đón xuân Quý Tỵ 2013”. Cụ thể ngày nào thì… chịu!

Tại sao mọi sự trở nên ồn ào mà HNV không có một thông báo chính thức định hướng dư luận? Tại sao thông báo mới nhất lại hoàn toàn không “đả động” gì đến bức xúc của hội viên và giới truyền thông? HNV hoàn toàn không có thông tin hay phớt lờ dư luận? Chẳng lẽ, nói như nhà văn Y Ban, dư luận ì xèo mấy ngày qua chẳng khác gì “muỗi đốt gỗ”?