Thứ sáu, 06/02/2026, 01:38:18 AM (GMT+7)

Vung vãi tài nguyên đất

(10:59:56 AM 02/10/2011)
(Tin Môi Trường) - (Tinmoitruong.vn)-Bên cạnh 267 khu công nghiệp hiện có trên cả nước, nhiều cụm công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, sân golf đang chiếm diện tích đất rất lớn nhưng bỏ phí hoặc hiệu quả sử dụng kém
 
Vấn đề quy hoạch sử dụng đất tầm quốc gia vừa được Ủy ban Thường vụ Quốc hội (QH) và Ủy ban Kinh tế của QH, Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT)… cùng các chuyên gia mổ xẻ mới đây cho thấy còn nhiều bất cập, lãng phí trong lĩnh vực này.
Cuộc đua… chỉ tiêu
Trong buổi họp của Ủy ban Thường vụ QH giữa tuần qua, thay mặt Chính phủ, Thứ trưởng Bộ TN-MT Nguyễn Mạnh Hiển trình bày tờ trình về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm (2011-2015) cấp quốc gia (gọi tắt là quy hoạch). Theo đó, trong 10 năm qua (2000 - 2010), đã có 33 chỉ tiêu đạt trên 90% so với chỉ tiêu QH duyệt nhưng chủ yếu rơi vào đất ở tại đô thị; đất cơ sở sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp; đất khu, cụm công nghiệp; đất có mục đích công cộng... Do vậy, hầu hết các chỉ tiêu được QH giao về quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của khối công nghiệp, dịch vụ đều vượt hoặc hoàn thành một cách “xuất sắc” về diện tích!
Nổi bật và gây nhiều lo ngại trong bảng thành tích này là chỉ tiêu QH giao cho Chính phủ đến năm 2010 có 72.000 ha đất dành cho khu công nghiệp (KCN) thì đến hạn các địa phương đã “tích cực” giao đất cho các KCN đạt 100%. Đến thời điểm này, cả nước có 267 KCN, tập trung chủ yếu ở vùng Đông Nam Bộ, đồng bằng sông Hồng, đồng bằng sông Cửu Long. Trong 10 năm, diện tích đất lúa cả nước đạt 103,55% nhưng đã có 270.000 ha đất lúa nước được chuyển cho các mục đích khác. Ngoài ra, cả nước còn 28.000 ha đất của 650 cụm công nghiệp.
 Hạ tầng KCN Thuận Yên (TP Tam Kỳ - Quảng Nam) sau hàng chục năm đi vào hoạt động nay vẫn còn sơ sài. Ảnh: THÚY PHƯƠNG

 

 
Đặc biệt, tính đến nay, cả nước có 160 cảng biển (54 cảng lớn) và 23 cảng hàng không dân dụng; 59 dự án sân golf đã được giao đất, cho thuê đất với diện tích 15.600 ha, trong đó chỉ có 40% diện tích đất làm sân golf, 60% đất làm du lịch sinh thái, trung tâm thương mại và đất ở.
Hiện cả nước có 15 khu kinh tế ven biển với tổng diện tích 662.249 ha, 28 khu kinh tế cửa khẩu với diện tích 500.000 ha. Điển hình của tình trạng “đua” vượt chỉ tiêu QH giao là đất ở tại đô thị đạt 120,72%.
Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế của QH Nguyễn Văn Giàu nhìn nhận: Nhiều địa phương, doanh nghiệp khi xác định nhu cầu sử dụng đất để lập quy hoạch, kế hoạch đã đưa ra những con số không phản ánh nhu cầu thực tế mà là các con số đăng ký để giữ chỗ, lấy phần dẫn đến tình trạng quy hoạch và kế hoạch không sát thực tế, quy hoạch treo...
Vì cộng đồng hay vì lợi ích nhà đầu tư?
Chiếm diện tích không kém so với đất KCN, cụm công nghiệp, việc sử dụng đất xây dựng sân bay, cảng biển, sân golf thời gian qua cũng được Ủy ban Kinh tế của QH nhìn nhận có quá nhiều bất cập. Đồng tình với nhận xét này, GS-TSKH Đặng Hùng Võ, nguyên thứ trưởng Bộ TN - MT, cho biết: “Nhìn dưới góc độ sử dụng đất, trong số 59 dự án sân golf đã được giao hoặc cho thuê đất, chỉ có 13 chủ đầu tư sử dụng đất đúng mục đích, xây dựng đúng tiến độ và đúng quy hoạch chi tiết được duyệt, 46 chủ đầu tư xây dựng các hạng mục công trình chậm tiến độ hoặc sai quy định. Ngoài ra, chưa kể 27 sân golf nằm ngoài danh mục quy hoạch đã được duyệt”.
Đánh giá về 266 cảng biển lớn, nhỏ trải dài khắp cả nước, ông Đặng Hùng Võ cho rằng hầu hết là cảng nhỏ và manh mún, năng lực tiếp nhận hàng qua cảng rất thấp so với cảng của các nước khác trong khu vực, trong khi cảng nước sâu đạt tiêu chuẩn quốc tế thiếu rất nhiều. “Và thiếu cảng nước sâu lại dẫn đến các địa phương đua nhau làm. Đến nay, dự án xây dựng cảng nước sâu được bung ra đến mức bất hợp lý” - ông Võ nói.
Cũng theo ông Võ, cả nước ta hiện có 22 sân bay quốc tế (8) và nội địa (14) đang hoạt động. Tuy nhiên, nhiều tỉnh, thành chưa có sân bay hoặc đã có nhưng không còn hoạt động đều đang có dự án khôi phục hoặc xây dựng sân bay cho địa phương mình và một cuộc đua sân bay rất có thể xảy ra trong tương lai. Điều này dẫn đến khả năng sử dụng đất lãng phí cho xây dựng sân bay.
Nhiều diện tích đất KCN Cái Lân (tỉnh Quảng Ninh) để đất trống trong nhiều năm. Ảnh: THẾ DŨNG
 
Một “vòi bạch tuộc” ăn đất đang gây nhiều hệ lụy hiện nay là đất phát triển đô thị ồ ạt, mất cân đối dẫn đến tình cảnh đóng băng thị trường nhà đất và đẩy nhiều doanh nghiệp, nhà đầu tư bất động sản rơi vào nợ nần chồng chất. Ông Nguyễn Văn Giàu khẳng định nhiều khu đô thị còn để trống kéo dài, không có người ở, nhiều khu có mật độ xây dựng dày, không đủ điều kiện phát triển đồng bộ hệ thống cơ sở hạ tầng.
GS Đặng Hùng Võ cho rằng bản báo cáo do Bộ TN-MT trình bày có giải thích đất ở tại đô thị tăng cao vượt chỉ tiêu là do phát triển đô thị nhanh là chưa hoàn toàn chính xác: “Việc giao vượt chỉ tiêu đất cho các dự án xây dựng kinh doanh nhà ở tại nhiều địa phương là vì nhu cầu cao của nhà đầu tư chứ không phải nhu cầu thực của xã hội”.
Hiệu quả èo uột
Ủy ban Kinh tế của QH cho rằng việc chuyển đổi 270.000 ha đất lúa nước cho các mục đích khác chưa được giải thích rõ ràng. Thậm chí, nhiều địa phương đã lấy đất lúa nước có năng suất cao để phát triển công nghiệp, đô thị trong khi có thể bố trí trên các loại đất khác.
Năm 2004, nguồn thu từ đất là hơn 17.000 tỉ đồng, năm 2005 gần 18.000 tỉ đồng, năm 2006 hơn 20.000 tỉ đồng, năm 2007 gần 37.000 tỉ đồng, năm 2008 hơn 40.000 tỉ đồng, năm 2009 gần 47.000 tỉ đồng và năm 2010 hơn 54.000 tỉ đồng.
(Nguồn: Bộ Tài nguyên - Môi trường) 

Đặc biệt, theo ông Nguyễn Văn Giàu, đất KCN đầu tư còn dàn trải, tỉ lệ lấp đầy đạt thấp, bình quân đạt 45,63%, có nơi rất thấp, trong khi đó đất cơ sở sản xuất kinh doanh vượt cao, đạt tới 211,36%. Đặc biệt, khu vực đồng bằng sông Cửu Long là nơi sản xuất nông nghiệp lớn nhất nước, số KCN cũng chiếm đến gần 18% số lượng KCN cả nước và dự kiến còn tiếp tục tăng trong thời gian tới, trong khi tỉ lệ lấp đầy các KCN này đạt chưa đến 40%. “Nhiều địa phương đã lập quá nhiều KCN, vượt quá nhu cầu thực tế, chưa kể các hệ lụy khác đối với hạ tầng xã hội, môi trường” - ông Giàu nhận xét.

Đối với đất cụm công nghiệp, tình trạng cũng không sáng sủa hơn so với các KCN khi mới có 10.000 ha cho thuê, tỉ lệ lấp đầy bình quân đạt 44%. Cùng cảnh èo uột, theo báo cáo của Bộ Kế hoạch - Đầu tư, các khu kinh tế ven biển, khu kinh tế cửa khẩu chỉ đạt tỉ lệ sử dụng đất đạt khoảng 15%.
Bày tỏ sự quan ngại về đất công nghiệp được sử dụng vung vãi, kém hiệu quả, GS-TSKH Đặng Hùng Võ nhấn mạnh: “Tỉ lệ trống vắng của các KCN, cụm công nghiệp là rất báo động. Tình trạng các địa phương đua nhau giao thừa diện tích so với nhu cầu cần điều chỉnh kịp thời trong quy hoạch lần này. Rất tiếc là loại đất này sẽ không được QH xem xét để quyết định”.
PGS-TS Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam, cảnh báo: “Nhiều nơi đang phát triển KCN, cụm công nghiệp theo hướng sử dụng ít lao động nhưng lấy nhiều đất nếu không sớm khắc phục sẽ là bi kịch”.
 
9 năm nữa, cả nước có 516 KCN !
Theo TS Lê Tuyển Cử, Phó Vụ trưởng Vụ Quản lý các khu kinh tế - Bộ Kế hoạch và Đầu tư, đến năm 2020, dự kiến sẽ thành lập và mở rộng thêm 249 KCN với tổng diện tích đất tăng thêm là 81.000 ha.
Như vậy, nếu tính cả các KCN đã thành lập và số KCN hiện đã được đưa vào quy hoạch thì đến năm 2020 dự kiến cả nước sẽ có khoảng 516 KCN với tổng diện tích đất tự nhiên 153.000 ha.
 

Thế Dũng (Người lao động)

[Quay lại]
Từ khóa liên quan: cụm công nghiệp, khu kinh tế, cảng biển, sân golf , diện tích đất , rất lớn , bỏ phí , hiệu quả sử dụng kém
TÁI CHẾ ĐƠN GIẢN THẾ

Gửi ý kiến bạn đọc về: Vung vãi tài nguyên đất

* *
*
*
Chọn file
(File: .Zip - 2M)
(Tin Môi Trường hoan nghênh các ý kiến đóng góp của bạn đọc cho bài viết. Các thảo luận sẽ được xem xét trước khi đăng tải. Tin Môi Trường giữ quyền từ chối những lời lẽ xúc phạm cá nhân, tổ chức; lời lẽ trái thuần phong mỹ tục, vi phạm pháp luật. Bạn đọc thảo luận bằng tiếng Việt có dấu. Ý kiến không nhất thiết thể hiện quan điểm của Tin Môi Trường. Cám ơn sự đóng góp và hợp tác của các bạn)

Bạn cũng có thể quan tâm:

Bài viết mới:

SHIP TRUNG VIỆT

Đọc nhiều nhất

Phản hồi nhiều
Không xả rác
CPECO VACNE

Khoáng sản
Quảng Nam:Huyện không thống nhất cấp phép thăm dò vàng Phước Sơn

Quảng Nam:Huyện không thống nhất cấp phép thăm dò vàng Phước Sơn

(Tin Môi Trường) - Huyện Phước Sơn cho rằng đề nghị cấp phép thăm dò vàng có hiện trạng rừng tự nhiên chiếm phần lớn diện tích, gây ảnh hưởng hệ động, thực vật, mất rừng, môi trường nên không thống nhất.

Tin Môi Trường

Năng lượng
Phát hiện thiếu sót tại một số nhà máy điện gió nghìn tỷ ở Cà Mau

Phát hiện thiếu sót tại một số nhà máy điện gió nghìn tỷ ở Cà Mau

(Tin Môi Trường) - Qua kiểm tra nhiều nhà máy điện gió đang vận hành ở Cà Mau, ngành chức năng đã phát hiện một số thiếu sót.

VACNE 30 năm

Động vật
Phát hiện loài sinh vật lạ trong Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

Phát hiện loài sinh vật lạ trong Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng

(Tin Môi Trường) - Nhóm thám hiểm tại Quảng Bình mới đây đã phát hiện một loài sinh vật lạ trong phân khu bảo vệ nghiêm ngặt của Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng.

Hội BVTN&MT Việt Nam

Thực vật
Hơn 40 cây cổ thụ của 8 tỉnh, thành phố lọt vào danh sách Cây Di sản Việt Nam

Hơn 40 cây cổ thụ của 8 tỉnh, thành phố lọt vào danh sách Cây Di sản Việt Nam

(Tin Môi Trường) - Ngày 3/11/2025, Hội đồng Cây Di sản Việt Nam đã họp, xét công nhận 41 cây cổ thụ của các tỉnh: Bắc Ninh,Thái Nguyên, Ninh Bình, Phú Thọ, Lai Châu, Tây Ninh và các thành phố: Hà Nội, Đà Nẵng đủ tiêu chí công nhận Cây Di sản Việt Nam.

KHÔNG XẢ RÁC BỪA BÃI