Tài nguyên, mạnh ai nấy đào

>> Tọa đàm “Tài nguyên thiên nhiên và chuyển đổi xanh ở Việt Nam” sắp diễn ra >> VACNE chuẩn bị tổ chức Tọa đàm “Tài nguyên thiên nhiên và chuyển đổi xanh ở Việt Nam” >> GS.TSKH NGND Phạm Ngọc Đăng - Cây Đại thụ của ngành Tài nguyên và Môi trường Việt Nam >> Cuốn sách “Hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn với phát triển công nghiệp bền vững” đã ra mắt bạn đọc >> Danh mục bí mật nhà nước lĩnh vực tài nguyên và môi trường

Cuộc họp triển khai chỉ đạo của Thủ tướng về rà soát việc cấp phép thăm dò, khai thác các loại khoáng sản.

Chủ trì phiên họp này, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - môi trường Nguyễn Linh Ngọc nhìn nhận các khâu quy hoạch, cấp phép, hậu kiểm khai thác khoáng sản hiện nay và cả vấn đề xuất khẩu khoáng sản thô đang phát triển rất bất cập.

Người dân xã Tam Quang (huyện Núi Thành, Quảng Nam) đang khốn khổ vì Công ty Đất Quảng - Chu Lai khai thác titan tại khu vực này - Ảnh: Tấn Vũ

Lộn xộn, hỗn loạn

Đánh giá sự lộn xộn trong cấp phép khai thác khoáng sản thời gian qua, phó cục trưởng Cục Kiểm soát hoạt động khoáng sản (Tổng cục Địa chất và khoáng sản) Lê Văn Thành cho rằng vấn đề cốt lõi của sự lộn xộn này chính là khâu quy hoạch. Theo ông Thành, trong quá trình làm quy hoạch về khoáng sản đã nổi lên một vấn đề, đó là quyền lợi cục bộ của các bộ ngành, địa phương.

“Ví như Bộ Xây dựng làm quy hoạch vật liệu xây dựng, Bộ Công thương làm quy hoạch các loại khoáng sản, các tỉnh thành làm quy hoạch về các loại khoáng sản được phân cấp cấp phép. Cả ba đơn vị cùng làm quy hoạch về khoáng sản đã tạo ra sự bùng nhùng, và khi quyền lợi cục bộ bị xâm phạm thì khó có đơn vị nào chịu chấp hành quy định một cách nghiêm túc” - ông Thành nói.

Vụ trưởng Vụ Khoáng sản (Tổng cục Địa chất và khoáng sản) Trịnh Xuân Bền cho rằng cách quản lý quy hoạch về khoáng sản hiện nay thật sự bộc lộ vấn đề, nhiều quy hoạch bị thay đổi xoành xoạch, vừa mới quy hoạch đã nhanh chóng được... bổ sung. “Hiện nay quy hoạch làm dễ quá, và khi quy hoạch làm dễ dàng như vậy thì quá trình thực hiện sẽ trở nên lung tung” - ông Bền nêu.

Cát thải từ mỏ khai thác titan sạt lở vùi lấp vườn thanh long cao hơn 2m của gia đình ông Châu, xã Tân Thành, huyện Hàm Thuận Nam, tỉnh Bình Thuận - Ảnh: Như Minh

Ông Nguyễn Văn Thuấn nêu thực tế việc làm quy hoạch khoáng sản của các tỉnh gần như là triển khai theo ý của địa phương, cái gì tỉnh cần thì bổ sung vào quy hoạch. “Các tỉnh thích là làm. Ở Bộ Công thương và Bộ Xây dựng cũng như vậy, mạnh ông nào ông nấy quy hoạch và sau khi các bộ này ra quyết định xong, chúng ta cấp theo như vậy, tức chỉ làm mỗi động tác hoàn thiện hồ sơ và cấp phép. Đây là bất cập dẫn tới tình trạng hỗn loạn không kiểm soát được như hiện nay” - ông Thuấn nêu.

Buông lỏng hậu cấp phép

Đề cập tình trạng lộn xộn trong cấp phép khai thác khoáng sản hiện nay, một cán bộ thuộc Tổng cục Địa chất và khoáng sản ví rằng nhiều đơn vị doanh nghiệp đang “say” vì khoáng sản, thậm chí “nghiện” khai mỏ vì được giao mỏ, được cấp phép khai thác là coi như lãi lớn. Ông Trịnh Xuân Bền phàn nàn thực tế sau khi cấp phép cho các doanh nghiệp khai thác khoáng sản xong, bản thân cơ quan quản lý nhà nước cũng không biết sản lượng khoáng sản khai thác ở đó đi đâu về đâu...