Nhiều ý kiến tâm huyết điều chỉnh, bổ sung cho Luật Bảo vệ môi trường

 

Đây là hoạt động đỉnh cao trong những tuần vừa qua của VACNE, kể từ khi Hội nhận được Công văn của Liên hiệp các hội KH&KT Việt Nam và của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội về việc góp ý cho tập tài liệu “Điều chỉnh, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường”. Và ngay sau đó, lãnh đạo và các Ủy viên Thường vụ Hội đã tọa đàm trao đổi và đưa ra nhiều ý kiến đóng góp tâm huyết (bằng văn bản) nhằm tháo gỡ những “điểm nghẽn” để hoàn thiện Bộ Luật quan trong này.

 

Các chuyên gia tham dự cuộc họp, đều bày tỏ thái độ chân thành, cơ bản nhất trí với văn bản Dự thảo được gửi tới xin ý kiến, nhưng không ít đại biểu bày tỏ “băn khoăn” và muốn được làm rõ hơn các nội dung liên quan, nhất là vấn đề “hậu kiểm” và việc “phân quyền” mà không nêu rõ các giải pháp đi kèm, đặc biệt là vấn đề chuyển đổi số.

 

Cùng với việc yêu cầu rất cụ thể, cần làm rõ, điều chỉnh, sửa đổi những thuật ngữ đã ghi trong hàng loạt các điều Luật; Những quy định cụ thể về các chủ thể cũng như khách thể trong hoạt động đánh giá tác động môi trường, nhằm tránh lẫn lộn trong phạm vi áp dụng, thẩm quyền và làm rõ hơn trách nhiệm của cơ quan quản lý. Đặc biệt, có khá nhiều ý kiến quan tâm tới vấn đề Kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số đã ghi trong bộ Luật, nhất là việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về chất thải, về hoàn thiện công cụ, cơ chế ưu đãi tài chính và xây dựng, vận hành thị trường các-bon phù hợp với điều kiện Việt Nam.

 

Với thái độ thẳng thắn và trách nhiệm cao, tại cuộc họp quan trong này, các chuyên gia của Hội BVTN&MT Việt Nam cũng đề xuất: cần bổ sung, hoàn chỉnh Chương XIII Luật Bảo vệ môi trường hiện hành, với tên gọi là “Quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức xã hội và cộng đồng dân cư trong bảo vệ môi trường”.

 

Chương này nên có 5 điều: Quyền và trách nhiệm của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam; Quyền và trách nhiệm của các tổ chức chính trị - xã hội; Quyền và trách nhiệm của các tổ chức tôn giáo; Quyền và trách nhiệm của cộng đồng dân cư (theo thuật ngữ đã quy định tại Khoản 2 Điều 2 của Nghị định 185/2026/NĐ-CP ngày 26/5/2026).

 

Bên cạnh đó, các đại biểu đều nhất trí yêu cầu Ban sọan thảo bổ sung vào Luật Bảo vệ môi trường nguyên tắc lập một kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường thống nhất đối với cơ sở, địa phương có nhiều nguồn nguy cơ. Trong đó các nội dung ứng phó sự cố chuyên ngành được thể hiện thành các phần, chương, kịch bản hoặc phụ lục chuyên ngành của cùng một kế hoạch; quy định rõ giá trị pháp lý của nội dung chuyên ngành đã được tích hợp trong kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường, rà soát; sửa đổi đồng bộ các văn bản chuyên ngành về tràn dầu, hóa chất, phòng cháy chữa cháy, phòng thủ dân sự và quản lý chất thải để bảo đảm thống nhất với định hướng lồng ghép, tích hợp; quy định cơ chế thẩm định, phê duyệt, ban hành, cập nhật và kiểm tra kế hoạch phòng ngừa, ứng phó sự cố môi trường theo hướng một đầu mối, liên ngành, nhiều chuyên môn cùng tham gia,v.v.

 

Có ý kiến cho rằng: phải bổ sung vấn đề rác thải điện tử vào bộ Luật mới, bởi loại rác này đang hiện hữu với khối lượng rất lớn và khó xử lý, trong khi chúng ta chưa có những quy định pháp luật tương xứng như một số loại chất thải nguy hại khác. Vì thế, cần thiết phải bổ sung các quy định nhằm phân loại chất thải điện tử (nguy hại và không nguy hại), bổ sung các quy định nhằm nâng cao trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp sản xuất thiết bị điện tử, các quy định liên quan việc thu gom, xử lý chất thải điện tử và các quy định liên quan khác. Đặc biệt, các đại biểu đều nhất trí: tiếp tục xem xét bổ sung yếu tố “hồi tố” trong Luật, bới Điều 53 trong Luật Bảo vệ môi trường đầu tiên (năm 1993) đã có quy định này trong xử lý vi phạm về môi trường. Điều luật này đã được đánh giá rất cao, được vận dụng trong thực tế và mang ý nghĩa răn đe rõ ràng, hiệu quả