(Tin Môi Trường) - Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam chuyển dịch mạnh mẽ sang mô hình xanh và bền vững, tiếp thị không còn là khâu cuối của chuỗi giá trị, mà đang trở thành “chìa khóa” kết nối khoa học, doanh nghiệp và thị trường. TS Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội Marketing Việt Nam (VMA) cho rằng: tiếp thị hiện đại chính là công cụ giúp nông nghiệp Việt Nam kể được câu chuyện giá trị thật, từ vùng nguyên liệu, công nghệ sản xuất đến trách nhiệm với môi trường và cộng đồng như cách nhiều tập đoàn nông nghiệp lớn đang theo đuổi.
.jpg)
TS Trần Đình Lý - Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Nông Lâm TP.HCM, Phó Chủ tịch Hiệp hội Marketing Việt Nam (VMA).
Ông nhìn nhận vai trò của tiếp thị hiện đại như thế nào trong kỷ nguyên nông nghiệp xanh và bền vững?
TS Trần Đình Lý: Tiếp thị hiện đại trong nông nghiệp hôm nay không còn đơn thuần là quảng bá hay bán hàng, mà là kể câu chuyện về giá trị. Đó là câu chuyện của vùng nguyên liệu, quy trình sản xuất, tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội và lợi ích dài hạn cho người tiêu dùng.
Trong kỷ nguyên nông nghiệp xanh, tiếp thị trở thành cầu nối chiến lược giữa khoa học – doanh nghiệp – thị trường. Nếu không có tiếp thị, những nỗ lực về nông nghiệp hữu cơ, giảm phát thải hay kinh tế tuần hoàn rất khó được thị trường ghi nhận và trả giá xứng đáng.
Tiếp thị hiện đại không phải là bán sản phẩm, mà là bán niềm tin và giá trị bền vững.
Từ thực tiễn đồng hành cùng doanh nghiệp, ông đánh giá thế nào về tâm huyết và tầm nhìn của các tập đoàn nông nghiệp lớn hiện nay?
TS Trần Đình Lý: Điểm rất đáng ghi nhận là nhiều tập đoàn nông nghiệp Việt Nam đã chuyển từ tư duy “mở rộng quy mô” sang phát triển chiều sâu. Họ đầu tư mạnh vào nông nghiệp công nghệ cao, hệ thống truy xuất nguồn gốc, kinh tế tuần hoàn, giảm phát thải carbon và chuẩn hóa theo các tiêu chuẩn quốc tế.
Chẳng hạn, Vinamilk theo đuổi chiến lược trung hòa carbon; nhiều doanh nghiệp lúa gạo và trái cây tại ĐBSCL xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn EU, GlobalGAP để xuất khẩu sang châu Âu. Điều đó cho thấy phát triển bền vững không còn là khẩu hiệu truyền thông, mà đã trở thành nền tảng cạnh tranh dài hạn.
Doanh nghiệp nông nghiệp chỉ có thể đi xa nếu đặt phát triển bền vững làm chiến lược cốt lõi, chứ không phải lựa chọn tình thế.
Doanh nghiệp nông nghiệp chỉ có thể đi xa nếu đặt phát triển bền vững làm chiến lược cốt lõi. Ảnh minh hoạ.
Theo ông, đâu là những trụ cột của tiếp thị nông nghiệp hiện đại hiện nay?
TS Trần Đình Lý: Tôi cho rằng có bốn trụ cột quan trọng.
Thứ nhất, minh bạch và truy xuất nguồn gốc – đây là nền tảng của niềm tin. Người tiêu dùng ngày nay muốn biết sản phẩm đến từ đâu, ai sản xuất, theo tiêu chuẩn nào.
Thứ hai, ứng dụng công nghệ số. Doanh nghiệp cần tận dụng mạng xã hội, nền tảng số, thương mại điện tử và dữ liệu lớn để kể câu chuyện sản phẩm một cách trực quan, chân thực, đặc biệt với thế hệ tiêu dùng trẻ.
Thứ ba, xây dựng thương hiệu gắn với giá trị xanh, không chỉ nói “xanh” mà phải chứng minh được bằng số liệu, chứng nhận và hành động cụ thể.
Thứ tư, kết nối hệ sinh thái giữa doanh nghiệp – nông dân – nhà khoa học – người tiêu dùng. Tiếp thị hiện đại không thể là nỗ lực đơn lẻ, mà là sự đồng hành của cả chuỗi giá trị.
Với doanh nghiệp vừa và nhỏ, câu hỏi thường gặp là “làm thế nào để kể câu chuyện giá trị một cách hiệu quả và đo lường được?”
TS Trần Đình Lý: Doanh nghiệp nhỏ không cần bắt đầu bằng những chiến dịch tốn kém. Họ có thể kể câu chuyện từ những điều rất thật: vùng trồng, người nông dân, quy trình canh tác, sự thay đổi tích cực cho môi trường hay cộng đồng địa phương.
Về kênh truyền thông, tùy thị trường mục tiêu: Thị trường nội địa có thể tận dụng Facebook, TikTok, livestream, hội chợ nông sản; Thị trường xuất khẩu cần triển lãm quốc tế, website chuyên nghiệp, hồ sơ truy xuất và chứng nhận.
Về đo lường, ngoài doanh số, doanh nghiệp cần quan tâm đến các chỉ số như: mức độ nhận biết thương hiệu, tỷ lệ khách hàng quay lại, mức độ sẵn sàng trả giá cao hơn cho sản phẩm xanh, và phản hồi về niềm tin.
Người tiêu dùng - chủ thể trung tâm của tiếp thị hiện đại - đang thay đổi ra sao, thưa ông?
TS Trần Đình Lý: Người tiêu dùng ngày nay ngày càng ý thức rõ hơn về sức khỏe và môi trường. Nhiều nghiên cứu cho thấy phân khúc thực phẩm hữu cơ và bền vững đang tăng trưởng nhanh, cả ở Việt Nam lẫn trên thế giới.
Tuy nhiên, họ cũng rất thận trọng. Không phải người tiêu dùng nào cũng sẵn sàng trả thêm tiền nếu không thấy giá trị thật. Rào cản lớn nhất hiện nay là sự hoài nghi trước tình trạng “xanh vỏ đỏ lòng”. Vì vậy, minh bạch thông tin và chứng nhận độc lập là chìa khóa để phân biệt “xanh thật” và “xanh giả”.
Quá trình chuyển đổi sang tiếp thị xanh chắc chắn không chỉ có màu hồng. Theo ông, đâu là những thách thức lớn nhất?
TS Trần Đình Lý: Thách thức đầu tiên là chi phí. Sản xuất bền vững và tiếp thị giá trị xanh đòi hỏi đầu tư lớn trong ngắn hạn, trong khi lợi ích thường đến chậm.
Thứ hai là rủi ro về niềm tin. Khi doanh nghiệp chuyển từ bán sản phẩm sang bán câu chuyện, chỉ cần một mắt xích trong chuỗi cung ứng gặp sự cố – như dư lượng thuốc bảo vệ thực vật vượt ngưỡng – thì niềm tin có thể sụp đổ rất nhanh.
Vì vậy, tiếp thị xanh đòi hỏi kỷ luật cao, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt và sự trung thực tuyệt đối.
Theo ông, vai trò của chính sách và chế tài trong tiếp thị nông nghiệp xanh cần được thể hiện như thế nào?
TS Trần Đình Lý: Tiếp thị không thể đứng một mình. Nhà nước cần đóng vai trò quan trọng trong chuẩn hóa các khái niệm “xanh”, “bền vững”, “hữu cơ”, xây dựng hệ thống chứng nhận minh bạch, đáng tin cậy.
Bên cạnh đó, cần có chế tài đủ mạnh để xử lý các hành vi gian lận, lạm dụng thuật ngữ “xanh” nhằm bảo vệ người tiêu dùng và những doanh nghiệp làm ăn nghiêm túc.
Vậy vai trò của trường đại học và các hiệp hội chuyên môn trong hệ sinh thái này được thể hiện ra sao thưa ông?
TS Trần Đình Lý: Trường đại học không chỉ đào tạo nhân lực, mà còn là nguồn tri thức, nghiên cứu ứng dụng và phản biện chính sách cho nông nghiệp bền vững.
Các hiệp hội như Hiệp hội Marketing Việt Nam (VMA) có vai trò kết nối doanh nghiệp, lan tỏa mô hình tốt, thúc đẩy chuẩn mực tiếp thị có trách nhiệm, qua đó góp phần nâng cao vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường toàn cầu.
Cuối cùng, ông muốn gửi gắm thông điệp gì tới các doanh nghiệp nông nghiệp Việt Nam trong kỷ nguyên nông nghiệp xanh?
TS Trần Đình Lý: Tiếp thị hiện đại trong nông nghiệp xanh không phải là chi phí, mà là đầu tư cho tương lai. Doanh nghiệp nào xây dựng được niềm tin thị trường bằng giá trị thật, tư duy dài hạn và sự minh bạch, doanh nghiệp đó sẽ đứng vững trong chuỗi giá trị toàn cầu.
Nông nghiệp xanh chỉ thành công khi tiếp thị xanh dựa trên giá trị thật, chứ không phải lời hứa.