Tăng cường thể chế quản lý, nguồn lực thực hiện Nghị định thư Nagoya về ABS

TS. Phạm Anh Cường – Cục trưởng Cục Bảo tồn đa dạng sinh học:

Cơ hội để nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý nhà nước, của cộng đồng, người dân về giá trị và lợi ích của nguồn gen

"Việt Nam được quốc tế công nhận là một trong những quốc gia có tính ĐDSH cao trên thế giới. Nguồn tài nguyên sinh học có vai trò thiết yếu đối với công cuộc giảm nghèo, là nguồn sống trực tiếp của nhân dân, là cơ sở cho phát triển KT-XH bền vững của quốc gia. ĐDSH được xem là nền tảng cho tăng trưởng xanh, là giải pháp then chốt nhằm thích ứng và giảm nhẹ tác động của BĐKH ở Việt Nam. Tuy nhiên, các nỗ lực về bảo tồn ĐDSH của Việt Nam vẫn đang phải đối mặt với nhiều áp lực và thách thức để duy trì tính toàn vẹn của nguồn gen, loài, quần thể và các hệ sinh thái. Cùng với quá trình toàn cầu hoá, sự gia tăng dân số và yêu cầu của sự phát triển kinh tế, các nguồn gen động, thực vật, vi sinh vật và cả những kiến thức truyền thống  về nguồn gen này đang bị mai một, suy thoái và  mất dần. Một trong những nguyên nhân quan trọng dẫn tới sự suy thoái nguồn gen đó là nhận thức về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích còn hạn chế.

Trong năm 2010, Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích (gọi tắt là Nghị định thư ABS) được Hội nghị các bên tham gia Công ước ĐA dạng sinh học thông qua vào tháng 10 năm 2010 tại Nagoya Nhật bản. Nghị định thư Nagoya về tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích (ABS) hướng tới mục tiêu đảm bảo tính hợp pháp của các quốc gia cung cấp tài nguyên đa dạng sinh học và tri thức bản địa (chủ yếu là các quốc gia giàu tài nguyên đa dạng sinh học) và các quốc gia sử dụng tài nguyên (phần lớn là các quốc gia phát triển sử dụng cho mục đích nghiên cứu dược phẩm, hóa sinh). Sự ra đời của Nghị định thư Nagoya về ABS là một bước tiến quan trọng trong việc thực hiện Công ước đa dạng sinh học, đặc biệt là mục tiêu thứ 3 của Công ước – “chia sẻ hợp lý và công bằng lợi ích thu được từ việc sử dụng nguồn tài nguyên di truyền”;

Việc tham gia Nghị định thư Nagoya về ABS được xem là một cơ hội để nâng cao nhận thức của cán bộ quản lý nhà nước, của cộng đồng, người dân về giá trị và lợi ích của nguồn gen, tri thức truyền thống về nguồn gen nói riêng và tầm quan trọng phải bảo tồn ĐDSH nói chung, từ đó phát huy các chính sách pháp luật quốc gia đối với vấn đề tiếp cận nguồn gen và chia sẻ lợi ích. Ngoài những lợi ích mang lại trong nước thì việc tham gia Nghị định thư sẽ tạo cho Việt Nam một cơ sở pháp lý quốc tế vững chắc trong việc bảo vệ quyền và lợi ích công bằng của người cung cấp nguồn gen và tri thức truyền thống về nguồn gen ở Việt Nam trong quá trình phát triển thị trường về ABS...".