Cà Mau: Biển ngoạm đất liền

Khi con sóng chẳng gặp rừng xanh

Tại mũi Cà Mau, các nhà khoa học đã đo được mỗi năm bãi bồi lấn ra biển Tây và biển Đông đến 80m. Nghĩa là mỗi năm đất nước ta dài ra thêm 80m nữa từ mũi đất này. Tuy nhiên, vài năm trở lại đây, do diễn biến thất thường của thời tiết, Cà Mau mất đi số diện tích đất đáng kể để bù cho cái sự nối dài này. Theo tính toán của Chi cục Thủy lợi tỉnh, với hệ thống sông ngòi chằng chịt có tổng chiều dài hơn 8.000km; bờ biển dài 254km, nạn sạt lở đã làm diện tích đất của Cà Mau mất đi khoảng 927ha/năm.

Ông Nguyễn Long Hoai - Chi cục trưởng - cho biết: “Cà Mau trong những năm gần đầy xuất hiện nhiều điểm sạt lở nghiêm trọng. Đáng chú ý là địa bàn xã Khánh Tiến, huyện U Minh. Nhiều đoạn đê không còn dãy rừng phòng hộ, sóng biển cuốn đến chân đê. Tình trạng báo động vỡ đê liên tiếp phát đi vào mùa mưa bão. Hơn 1.000 hộ dân với hơn 470ha đất nông nghiệp trong đê bị đe dọa thường xuyên”.

Ngoài ra, còn có các điểm sạt lở khác như: Bãi Khai Long, mũi Cà Mau, cửa biển Gành Hào (xã Tân Thuận , huyện Đầm Dơi). Đáng chú ý nhất là tình hình sạt lở đê biển Tây tại Cà Mau đã phát đi tín hiệu báo động từ nhiều năm qua. Trên tuyến đê này có 2.457m có nguy cơ vỡ bất cứ lúc nào. Ông Hoai cho biết, trước đây từ đê ra biển, đoạn ngắn nhất cũng có 50m là thảm rừng thực vật, xa nhất đến 300m, nhưng hiện tại nước biển đã cuốn trôi đi những dãy rừng phòng hộ, đê biển còn trơ lại trước những cơn sóng ngày càng hung hãn.

Nguyên nhân dẫn đến đê biển bị sạt lở có nhiều, nhưng theo Chi cục Thủy lợi, sở dĩ tốc độ tàn phá nhanh là do những cánh rừng ngập mặn làm lá chắn cho con đê bị mất đi do khai thác quá mức, mở đường cho sóng biển xâm thực vào đất liền.

Một đoạn đê biển Tây sạt lở và phương pháp dùng kè bê tông ly tâm dự ứng lực. Ảnh: N.H

Đem rừng về với biển

Muốn đê biển đủ sức chống chọi với những cơn sóng dữ mỗi khi biển nổi cơn thịnh nộ không gì hiệu quả bằng tái tạo lại rừng, xen giữa đê và biển. 

Chính vì vậy mà phương pháp “kè ly tâm chắn sóng tạo bãi gây rừng” ra đời. Đó là phương pháp dùng cừ bêtông dự ứng lực cắm xuống lòng đất ở độ sâu từ 5 -7m thành hai hàng song song. Đầu cọc được kết nối lại thành khối bêtông, khoảng giữa đổ đá lớn. Với phương pháp này, hàng cừ có tác dụng làm giảm độ mạnh của sóng nhưng không ảnh hưởng đến thủy triều, những hạt phù sa vẫn tràn qua tạo thành bãi bồi bên trong. 

Thử nghiệm tại đoạn đê 300m thuộc xã Khánh Tiến, huyện U Minh năm 2010, đến nay bãi bồi đã hình thành, mầm xanh đã mọc lên ven chân đê. Ông Tô Quốc Nam cho biết thêm: “Trước đây, chúng tôi cũng đã đi học tập kinh nghiệm nhiều nơi, nhưng vùng đất này rất khác biệt nên những phương pháp học được đều rất khó áp dụng. Hai phương pháp kè rọ đá và cừ bản nhựa được đưa vào thử nghiệm đã bộc lộ nhiều khuyết điểm. Kè rọ đá chỉ có thể chịu đựng được chừng 3 mùa mưa bão thì rã ra vì dây rọ bị đứt. Người ta từng nghĩ khi dây rọ bị đứt thì có thể kết lại, nhưng thực tế sau 3 năm nằm dưới biển, những tảng đá bị cao hàu bám dày đặc, rất khó tách ra để tái sử dụng, một phần lún sâu xuống lòng phù sa. Còn cừ bản nhựa thì không thể chịu nổi với sóng gió vùng cuối trời này”.

Sở NNPTNT tỉnh Cà Mau đã có bước sơ kết về hiệu quả của phương pháp “kè ly tâm chắn sóng, tạo bãi gây rừng” vào đầu tháng 7.2010, khẳng định đây là phương pháp cho hiệu quả bền vững nhất trong cuộc chiến chống sạt lở đất trước tình hình biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Tuy nhiên, giá thành làm 1m kè lên đến khoảng 40 triệu đồng, tỉnh không đủ kinh phí để áp dụng cho toàn tuyến đê biển Tây dài hơn 27km đang bức xúc và hơn 250km đê biển của Cà Mau.

Một lần nữa bài học về giữ rừng ngập mặn đòi phải trả học phí!

    Nhật Hồ (Lao Động)