Những mùa câu xí cờ

Trời đi dần vào cuối hạ. Cái nắng bây giờ cũng nhàn nhạt hơn. Nắng lấy sắc vàng nước nghệ non. Thảng đã có vài cái lá tre rụng sớm. Những trận mưa cuối mùa trút vội như thể đang muốn tìm nơi trốn. Nước từ khắp nơi tụ lại thành các khe, các lạch chảy ào ạt xuống ao trũng khuấy đục từng mảng lớn. Đàn vịt đẻ xác xơ ngụp lặn tìm mồi dự trữ cho mùa đông. Những ao bèo tây đang khô dần mép lá. Bông hoa bèo như toà tháp tim tím cũng thấy mình lạc lõng hơn. Đó là thời điểm tốt nhất cho mùa câu xí cờ.  

Câu xí cờ không như câu bất cứ một lại cá nào. Tôi và thằng Thắng chạy ra mãi cánh đồng xa. Chỉ ở trên cánh đồng xa ấy mới tìm được mồi giun về câu xí cờ. Đồng đất hết vụ nằm chỏng chơ những vầng cày. Cỏ kim gày lan tràn ra khắp phía. Bên dưới những chiếc lá nhỏ như kiếm sắc, giọt sương vẫn ngủ im lìm.

Đợt gió thu đầu tiên mơn man trên da thịt man mát. Hai thằng lom khom tìm trên các thửa ruộng. Chỗ nào đùn lên đặc kín từng đống bi đất bằng đầu tăm là y rằng ở đó có mồi giun. Tôi lấy con dao cùn xắn xung quanh rồi bật ngửa tảng đất. Thằng Thắng có trách nhiệm bửa nhỏ. Con giun đồng đen màu nhựa đường. Chỉ hơi chạm nhẹ, nó cuộn lại như cụm đồng tóc.

Chúng tôi câu cá xí cờ bằng dây chỉ buộc vào một cành tay tre nhỏ. Câu cá xí cờ thì không bao giờ cần lưỡi. Có như thế mới thấy hết được cái thú của nó. Con giun đồng, tôi cầm một đầu vuốt mạnh. Bao nhiêu đất trong ruột nó theo ra hết, chỉ còn lại lớp da dai nhách. Buộc đầu dây chỉ vào giữa, có khi câu cả buổi chả hết.

Những khoảnh ao vào chớm heo may phơ phất dăm con chuồn kim lay động trên mép nước. Đám bèo thấy lạnh hơn, co vào nhau thành từng cụm nhỏ. Hai thằng tôi đứng trên bờ thả mồi vào những chỗ trống ấy. Tôi giật giật nhẹ dây chỉ. Mồi giun đồng nhảy nhót như chú rối nước. Cá kéo về múa lượn hàng đàn, hàng đàn. Xí cờ sống thành tổ đông không kể siết. Những con đực đầu đàn sặc sỡ váy áo. Dọc thân mình chúng chia đều thành những khoang màu xanh, đỏ. Đuôi và vây mềm mại hệt mảnh lụa mỏng. Hai mắt mở to và hàng mi dài điệu đà. Xí cờ chỉ sống ở ao bèo có hoa nở như tòa tháp tim tím.

Chẳng có loài nào hám mồi như loài xí cờ cả. Con giun vừa thả, còn đang lơ lửng trong nước mà chúng đã chia nhau xong. Một con lao vút ra, ngậm mồi lôi biến. Tôi giật nhẹ. Chú xí cờ bay trên không trung, nhảy tanh tách. Tôi cứ câu còn thằng Thắng nhặt cá. Khi quay sang thấy mồ hôi lấm tấm trên trán nó là ống xà phòng đầy có ngọn. Tôi có thể buộc đầu dây vào giữa hai con giun đồng một lúc.

Vì thế có lần, tôi giật được bốn con xí cờ liền. Bốn con xí cờ vẫn ngậm vào mồi trông như cái tòng teng của bọn con gái. Con cá chúa là con cá cắn câu sau cùng. Hết ổ cá này, tôi lại vác cần câu trên vai đi tìm những ổ cá khác. Thằng Thắng luống cuống chọn một con cá đực và một con cá cái thả lại xuống làm giống, cuống cuồng chạy theo tôi.

Anh em tôi bắt lấy hai con đẹp nhất nuôi trong một cái vỏ chai bia. Mỗi ngày, chúng tôi cho nó ăn bao nhiêu ruồi. Thế mà chúng cứ uể oải, chả múa lượn gì nữa.

Một buổi sáng, lúc tôi thức dậy thì chúng đã chết nổi lềnh bềnh cả rồi. Thằng em tôi tần ngần bảo chắc là tại không có bông hoa bèo như tòa tháp tim tím nên nó buồn nó chết.

Đợi nắng lên, hai thằng tôi sẽ lại đến cánh đống xa tìm mồi chuẩn bị cho một ngày câu mới.