Cái quạt mo cau

Hình ảnh thơ ngây ngày xưa đó cứ nén dần trong ký ức theo năm tháng thời gian chỉ chờ có dịp là kỷ niệm xưa tuôn trào, ứa ra như mạch suối.

Đó là cảnh những ngày hè, buổi tối tôi được má ru ngủ trên chiếc giường tre, không gian xung quanh một màu đen phủ kín, tiếng côn trùng, con vạc sành, ếch nhái cứ thi nhau kêu ra rả suốt đêm không có được vài phút yên lặng. Thấy và nghe cảnh ấy tôi sợ sệt co chân sát lên ngực cho bớt sợ, có lúc hé mắt ngước nhìn lên mái nhà tranh thấy rõ mồn một mảng trời đen kịt có các vì sao nhấp nháy, đêm nào trăng sáng càng nhìn rõ ánh sáng xiên từng đường, từng chùm do mái lá tranh bị hỏng nhiều chỗ mà ba tôi chưa kịp lấy mo cau che chắn lợp lại.

Còn đêm nào trời mưa bất chợt là cả nhà tôi khổ, mọi người phải di chuyển lên bộ ván gõ hay trải đệm ở mái hiên mà cố ngủ, còn má tôi thì tất bật dùng thau, dùng nồi  hứng nước mưa bị dột tứ bề. Tôi thì nằm trên giường tre trằn trọc mãi mà không tài nào ngủ, mặc dù bên ngoài trời mưa nhưng không khí xông lên oi nồng không chịu được, tai lại nghe thấy mấy con thằn lằn rượt đuổi cắn nhau chí chóe trên cây xiên mái nhà. Tôi cố nhắm mắt mà không tài ngủ được, má lại vỗ về mấy câu hát ru như: “ví dầu cầu ván đóng đinh / cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi” hay câu chuyện cổ tích ngày xửa ngày xưa của ba kể cho tôi nghe cũng khó dỗ tôi vào giấc ngủ cho ngon bởi tiết trời nóng nực.

Rồi má tôi nhanh nhảu bước xuống giường lụm cụm ngồi dậy cầm cái đèn dầu bước ra vườn cây lượm cái mo cau mới vừa rụng xuống, má tỉ mỉ dùng cái mác chẻ cau ăn trầu, cắt cái mo cau thành cái quạt và chỉ cần má thao tác vài vòng huơ qua huơ lại trên cái lưng trần của tôi là tôi chìm vào giấc ngủ sâu.

Ba mươi năm sau cái nhà lá được thay bằng cái nhà tôn, đèn điện thay đèn dầu, trên tường nhà vẫn có tiếng tặc lưỡi của con thằn lằn, ngoài vườn vẫn đầy tiếng chim gọi bạn chào ban mai, chiều chiều vẫn còn nghe tiếng con chim bìm bịp kêu sao mà buồn não ruột. Hàng cau già thỉnh thoảng nửa đêm nhờ gió buông rớt tàu khỏi thân, nhưng tàu cau giờ bỏ không  chẳng ai ngó ngàng đến, bởi vì cái tàu cau bây giờ không còn là món đồ chơi như hồi thơ ấu anh em tôi dùng làm xe kéo nhau quanh vườn mà vui cười rôm rả, đôi lúc vấp ngã bò càng bò niểng, má thấy vậy la tôi nhưng chỉ một chút xíu là anh em quên đau rồi tiếp tục vui với trò chơi này. Gần như bây giờ mọi người trong chúng ta quên mất tác dụng cái mo cau dùng để làm quạt mo mà người sống ở chốn thị thành khó có thể cảm nhận hình ảnh hết sức nên thơ ấy, bởi bây giờ ai cũng thích dùng quạt máy.

Ba mươi năm, quãng thời gian gần hết nửa cuộc đời của con người, gần như tôi có tất cả từ cuộc sống, sự nghiệp nhưng không bao giờ tôi quên được mái nhà bình yên ngày xưa ấy. Giá mà tôi tìm lại được hình ảnh trong quá khứ cứ buổi tối mùa hè nóng bức là má tôi dỗ tôi ngủ trên chiếc giường tre, miệng bì bõm nhai trầu, lúc thì hát à ơi mấy câu ví dầu và tay thì thoăn thoắt quạt trên tấm lưng trần của tôi bằng cái quạt mo cau. Hình ảnh hết sức bình dị và thân thương đó luôn đau đáu trong lòng tôi. Vâng, điều đó tôi biết chỉ còn có trong giấc mơ mà thôi.