Mùa cá cơm về

Ngày nhỏ, cứ vào dịp đầu hè là lũ trẻ trong xóm chài lại í ới gọi nhau ra bến tàu “mót” cá. Bởi, tầm hè, theo lời ông nội là mùa cá cơm về. “Con cá cơm ngộ lắm, chỉ khi nào trời yên biển lặng, nước âm ấm, thì nó mới chịu về. Mà đã về là về từng luồng, nội còn khỏe thì mùa này cũng dong thuyền ra biển chứ chẳng bó gối ngồi nhà đâu”. Rồi nội lại hồi ức về cái thuở thanh niên của mình, mỗi năm đến mùa cá cơm, cả vùng biển ngợp một màu đen sẫm của những đàn cá. Những tay lưới nặng trĩu, chỉ toàn là cá cơm. Theo lời nội thì cả năm, dân xóm tôi trông đợi nhất mùa này, bởi xóm nghèo, nên thuyền nhỏ - có muốn cũng chẳng thể ra khơi xa được. Vậy nên, mùa cá cơm chính là mùa no ấm của cả xóm, và là mùa mà bọn trẻ chúng tôi vui nhất, vì hè về nên có thể lang thang ngoài biển từ trưa đến chiều mà chẳng bị người lớn la rầy.

Ngoài bãi, cơ man nào là cá cơm sóng sánh ánh bạc từ khoang thuyền đến những chiếc thùng to ụ, cá rớt trên bãi, cá vướng trên lưới… con nào con nấy tươi rói, thuôn dài tăm tắp, trắng ngần như ngón tay trẻ nít.

Thường thì những rổ cá cơm tôi “mót” về, nội chỉ rửa qua nước sạch rồi trải đều trên cái khuôn nhỏ cho vào nồi hấp, cá chín thì trải ra sân phơi. Quê tôi, sẵn nắng, sẵn gió nên cá phơi lúc nào cũng thơm lừng và giữ được mùi lâu. Cũng có mùa nội không phơi khô mà ướp muối cho vô một cái lu làm mắm, mắm nội muối thơm lựng, beo béo, ngòn ngọt rất đậm đà, chỉ cần giằm trái ớt hiểm, rồi chan vào cơm trắng cũng thấy ngon. Ngoài phơi khô và làm mắm thì vào mùa cá cơm, gần như ngày nào bữa cơm nghèo của hai ông cháu cũng duy nhất món này, bữa thì tôi làm cá cơm lăn bột cho nội lai rai, còn mình thì cơm trắng rau luộc với nồi cá cơm kho keo có thật nhiều hành tiêu. Lúc thì đổi món cá cơm nấu ngót với lá me, hoặc cá cơm bóp giấm với rau muống…

Cá cơm không chỉ nuôi tôi lớn mà còn góp phần cho tôi ăn học, bởi vào mùa cá cơm, ngoài những buổi chiều đi mót cá, tôi còn đi theo mấy bà, mấy chị làm thuê cho mấy lò sấy cá cơm để kiếm thêm tiền trang trải cuộc sống của hai ông cháu và mua sách vở đến trường.

Mùa cá cơm với cái nắng hè oi bức trên cát biển mênh mông tự bao giờ đã trở thành máu thịt của tôi.